काठमाण्डौं — स्मार्टफोन अहिले व्यक्तिगत जीवनसँग गहिरो रूपमा जोडिएको उपकरण बनेको छ। मोबाइलमा आउने सन्देश, बैंकिङ ओटीपी, इमेल र सामाजिक सञ्जालका सूचना धेरैजसो गोप्य हुन्छन्। तर फोन लक भएको अवस्थामा पनि यस्ता सन्देश र नोटिफिकेशन स्क्रिनमै देखिँदा गोपनीयता जोखिममा पर्ने गरेको छ।
सार्वजनिक ठाउँमा फोन राख्दा अरूले सजिलै स्क्रिनमा देखिने सन्देश पढ्न सक्ने अवस्था आउँछ। यही कारण पछिल्ला समय मोबाइल प्रयोगकर्तालाई लक स्क्रिनमा देखिने नोटिफिकेशन लुकाएर राख्न सुझाव दिइँदै आएको छ।
स्मार्टफोनमा उपलब्ध सेटिङ प्रयोग गरेर यो समस्या सजिलै समाधान गर्न सकिन्छ। एन्ड्रोइड फोनमा सेटिङभित्र ‘नोटिफिकेशन’ विकल्पमा गएर ‘लक स्क्रिन नोटिफिकेशन’ नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। यहाँ ‘संवेदनशील सामग्री लुकाउने’ वा ‘नोटिफिकेशन नदेखाउने’ विकल्प छान्दा फोन लक हुँदा सन्देशको विवरण देखिँदैन।
आईफोन प्रयोगकर्ताले पनि सेटिङको ‘नोटिफिकेशन’ सेक्सनमा गएर ‘शो प्रिभ्यू’ विकल्प परिवर्तन गर्न सक्छन्। फोन अनलक भएको बेला मात्र सन्देश देखिने वा पूर्ण रूपमा लुकाउने विकल्प छान्न सकिन्छ। यसले लक स्क्रिनमा सन्देशको सामग्री देखिन दिँदैन।
यसका साथै, ह्वाट्सएप, मेसेन्जरजस्ता एपहरूका लागि छुट्टै नोटिफिकेशन सेटिङ मिलाउन पनि सकिन्छ। सन्देश आएको सूचना मात्र देखिने तर भित्रको सामग्री नदेखिने गरी एप–स्तरमै नियन्त्रण गर्न सकिने सुविधा अधिकांश फोनमा उपलब्ध छ।
प्रविधि विज्ञहरूका अनुसार यस्ता सामान्य सेटिङ प्रयोग नगर्दा व्यक्तिगत सूचना अरूको पहुँचमा पुग्ने जोखिम बढ्छ। विशेषगरी बैंकिङ कारोबार, पासवर्ड, ओटीपी वा निजी कुराकानी स्क्रिनमै देखिनु साइबर सुरक्षाको हिसाबले संवेदनशील मानिन्छ।
लक स्क्रिन नोटिफिकेशनलाई व्यवस्थित रूपमा लुकाएर राख्न सके स्मार्टफोन प्रयोग थप सुरक्षित बन्ने र गोपनीयता जोगाउन मद्दत पुग्ने विज्ञहरूको भनाइ छ।
लक स्क्रिन नोटिफिकेशन लुकाउने सेटिङ कसरी मिलाउने?
एन्ड्रोइड फोनमा
एन्ड्रोइड प्रयोगकर्ताले मोबाइलको Settings मा गएर Notifications विकल्प खोल्नुपर्छ। त्यसपछि Lock screen notifications वा Notifications on lock screen मा प्रवेश गरी ‘संवेदनशील सामग्री लुकाउने’ (Hide sensitive content) वा ‘नोटिफिकेशन नदेखाउने’ (Don’t show notifications) मध्ये उपयुक्त विकल्प छान्न सकिन्छ।
कुनै विशेष एप मात्र लुकाउन चाहनेले Settings > Apps मा गएर सम्बन्धित एप छानी Notifications भित्रको लक स्क्रिन सेटिङ परिवर्तन गर्न सक्छन्।
आईफोनमा
आईफोन प्रयोगकर्ताले Settings > Notifications मा गएर Show Previews विकल्प खोल्नुपर्छ। यहाँ ‘When Unlocked’ छान्दा फोन अनलक भएको बेला मात्र सन्देश देखिन्छ भने ‘Never’ छान्दा लक स्क्रिनमा सन्देशको सामग्री पूर्ण रूपमा लुक्छ।
कुनै निश्चित एपका लागि अलग–अलग नियन्त्रण गर्न Notifications भित्र सम्बन्धित एप छानेर लक स्क्रिनमा देखिने सूचना बन्द गर्न सकिन्छ।
सामान्य देखिने यी सेटिङ मिलाउँदा स्मार्टफोनको गोपनीयता धेरै हदसम्म सुरक्षित हुने र व्यक्तिगत जानकारी अनावश्यक रूपमा बाहिर नदेखिने विज्ञहरूको सुझाव छ।
