काठमाण्डौं — कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) प्रविधि २०२६ मा प्रवेशसँगै नयाँ चरणमा पुगेको छ। पछिल्ला केही वर्षमा प्रयोगात्मक र सीमित क्षेत्रमा केन्द्रित एआई अब दैनिक कामकाज, उद्योग, प्रशासन र व्यक्तिगत जीवनसम्म गहिरो रूपमा प्रवेश गरिरहेको देखिन्छ।
एमआईटी टेक्नोलोजी रिभ्यु का अनुसार २०२६ मा एआई केवल प्रश्नको उत्तर दिने वा सामग्री बनाउने प्रविधिमा सीमित नरही मानिससँगै काम गर्ने डिजिटल सहकर्मी को रूपमा विकसित हुँदैछ।
एआई अब उपकरण होइन, काम गर्ने ‘साथी’
अहिलेसम्म एआईलाई रिपोर्ट लेख्ने, डाटा विश्लेषण गर्ने वा सामग्री तयार गर्ने उपकरणका रूपमा प्रयोग गरिँदै आएको थियो। तर २०२६ मा एआईले कामको योजना बनाउने, चरणबद्ध रूपमा कार्य सम्पन्न गर्ने र निर्णय प्रक्रियामा सहयोग गर्ने क्षमतामा ठूलो फड्को मार्ने संकेत देखिएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार अब एआई प्रयोगकर्ताको निर्देशन मात्र पालना गर्ने प्रणाली नभई कामको लक्ष्य बुझ्ने र त्यसअनुसार काम मिलाउने प्रणाली बन्दैछ।
एआई एजेन्टको प्रयोग बढ्दै
२०२६ मा ‘एआई एजेन्ट’ भनिने नयाँ प्रकारका प्रणालीहरू व्यापक रूपमा प्रयोगमा आउने अनुमान गरिएको छ। यस्ता एआईले एउटै निर्देशनमा धेरै काम सम्हाल्ने, अन्य सफ्टवेयरसँग समन्वय गर्ने र आवश्यक निर्णय लिन सक्ने क्षमता राख्दछन्।
उदाहरणका लागि, कुनै कार्यालयमा एआई एजेन्टले बैठकको नोट, सम्बन्धित कागजात, कार्यतालिका र प्रतिवेदन सबै एकैपटक व्यवस्थापन गर्न सक्ने अवस्था बन्दैछ।
व्यवसाय र उद्योगमा एआईको प्रभाव
विश्वभरका कम्पनीहरूले एआईलाई अब वैकल्पिक प्रविधि होइन, मुख्य कार्य प्रणाली को रूपमा अपनाउन थालेका छन्। उत्पादन, बैंकिङ, स्वास्थ्य, शिक्षा र ग्राहक सेवाजस्ता क्षेत्रमा एआईको प्रयोग तीव्र रूपमा बढिरहेको छ।
रिपोर्टअनुसार धेरै कम्पनीहरूले २०२६ का लागि एआईमा लगानी थप गर्ने निर्णय गरिसकेका छन्। यसले कार्यक्षमता बढाउने, लागत घटाउने र प्रतिस्पर्धामा अगाडि रहन सहयोग पुर्याउने विश्वास गरिएको छ।
पूर्वाधार र ऊर्जा चुनौती
एआईको तीव्र विकाससँगै नयाँ चुनौती पनि देखिन थालेका छन्। डाटा सेन्टर, इन्टरनेट पूर्वाधार र ऊर्जा खपत एआई विस्तारसँगै ठूलो दबाबमा परिरहेको छ।
विशेषज्ञहरू भन्छन्, यदि नेटवर्क र ऊर्जा संरचना समयमै विस्तार नगरे एआईको पूर्ण उपयोग सम्भव नहुन सक्दछ।
नियमन र विश्वसनीयताको प्रश्न
एआई जति शक्तिशाली बन्दै गएको छ, त्यससँगै यसको दुरुपयोग, गलत सूचना र स्वचालित निर्णयको जोखिम पनि बढ्दै गएको छ। यही कारण धेरै देशहरूले एआई प्रयोगका लागि नियम, पारदर्शिता र जिम्मेवारीसम्बन्धी नीति बनाउने प्रक्रिया तीव्र पारेका छन्।
विश्वसनीय एआई, मानव नियन्त्रण र स्पष्ट उत्तरदायित्व २०२६ का मुख्य बहसका विषय बन्ने देखिन्छ।
अबको बाटो
एमआईटी टेक्नोलोजी रिभ्यु का अनुसार २०२६ मा एआईको मूल चुनौती प्रविधि विकासभन्दा बढी यसलाई कसरी सुरक्षित, जिम्मेवार र उपयोगी बनाउने भन्ने हुनेछ।
एआई अब भविष्यको कुरा मात्र होइन, वर्तमानको निर्णायक प्रविधि बनिसकेको छ। यसको प्रयोग कसरी गरिन्छ भन्ने कुराले आगामी वर्षहरूमा काम गर्ने तरिका, अर्थतन्त्र र समाजको स्वरूप निर्धारण गर्नेछ।
