काठमाण्डौं − सामाजिक सञ्जाल ‘X’ (पूर्व ट्विटर) का मालिक एलन मस्कले आफ्नो आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) च्याटबोट ‘ग्रोक’ (Grok) मार्फत तस्बिर बनाउन पाउने सुविधामा ठूलो कटौती गरेका छन्।
ग्रोकले उत्पादन गरेका विवादास्पद, भ्रामक र आपत्तिजनक तस्बिरहरूका कारण विश्वभर आलोचना चुलिएपछि कम्पनीले यो सेवालाई ‘सशुल्क ग्राहक’ (Premium Subscribers) का लागि मात्र सीमित गरेको हो।
यसअघि केही क्षेत्रमा निःशुल्क प्रयोगकर्ताका लागि परीक्षणका रूपमा खुला गरिएको यो फिचरमार्फत ‘डीप फेक’ र भ्रामक सामग्री बनाइएको भन्दै टेक जगतमा आक्रोश पैदा भएको थियो। विश्वव्यापी नियामक निकायहरूको दबाब र जनस्तरको विरोधपछि मस्कले यो ‘यू-टर्न’ लिएका हुन्।
किन ब्याक भए मस्क ?
ग्रोकले चर्चित नेता, सेलिब्रेटी र सर्वसाधारणको समेत हुबहु देखिने नक्कली तस्बिरहरू सिर्जना गर्न थालेपछि सुरक्षा विज्ञहरूले गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका थिए। अन्य एआई कम्पनीहरू (जस्तै: गूगल र ओपन एआई) ले तस्बिर बनाउँदा कडा फिल्टर र सुरक्षा मापदण्ड राख्ने गरे पनि मस्कले ‘पूर्ण वाक स्वतन्त्रता’ को नाममा ग्रोकलाई निकै छाडा छाडेका थिए।
यही खुल्लापनको दुरुपयोग गर्दै प्रयोगकर्ताले राजनीतिक दुष्प्रचार, हिंसात्मक दृश्य र अश्लील सामग्री उत्पादन गर्न थालेपछि युरोपेली युनियनसहितका निकायले ‘X’ माथि कानुनी निगरानी बढाएका थिए। त्यसकै परिणामस्वरुप अहिले यो फिचरलाई ‘पे-वाल’ (सशुल्क सदस्यता) भित्र कैद गरिएको हो।
व्यापारिक दाउ र सुरक्षाको दाबी
अहिले ‘X’ को प्रिमियम वा प्रिमियम प्लस सब्सक्रिप्सन लिएका प्रयोगकर्ताले मात्र ग्रोकको इमेज जेनेरेटर प्रयोग गर्न पाउँछन्। विश्लेषकहरूका अनुसार यो कदमका पछाडि दुईवटा रणनीतिक कारण छन्:
- राजस्व वृद्धि: विज्ञापनबाट हुने आम्दानी घटिरहेका बेला एआईका विशेष सुविधाहरूलाई सशुल्क बनाएर प्रयोगकर्ताबाट पैसा उठाउने मस्कको योजना छ।
- जवाफदेहिताको प्रश्न: पैसा तिरेर खाता चलाउनेहरूको पहिचान हुने भएकाले दुरुपयोग गर्नेहरूलाई ट्रयाक गर्न सजिलो हुने र कानुनी झमेला कम हुने कम्पनीको बुझाइ छ।
एआई ‘रेसिङ’ मा मस्कको चुनौती
गूगलको जेमिनाई र माइक्रोसफ्ट समर्थित च्याट-जीपीटीले आफ्नो एआईलाई सुरक्षित र मर्यादित बनाउने प्रयास गरिरहेका बेला मस्कले भने आफ्नो एआईलाई ‘विद्रोही’ स्वरूपमा पेश गर्दै आएका थिए। तर, विश्वव्यापी आक्रोश र प्रविधि जगतकै ठूला हस्तीहरूले प्रश्न उठाएपछि मस्क अन्ततः सुरक्षा मापदण्ड अपनाउन र फिचरलाई नियन्त्रण गर्न बाध्य भएका हुन्।
यो परिवर्तनसँगै अब निःशुल्क प्रयोगकर्ताहरूले ग्रोकसँग टेक्स्ट (अक्षर) मा मात्र कुराकानी गर्न पाउनेछन्। तस्बिर बनाउनका लागि भने अनिवार्य रूपमा मासिक वा वार्षिक शुल्क बुझाएर प्रिमियम सदस्य बन्नुपर्नेछ।
