काठमाण्डौं − आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) को दुरुपयोग गरी महिला र बालबालिकाको आपत्तिजनक ‘डीप फेक’ तस्बिर बनाएको भन्दै इन्डोनेसिया र मलेसियाले एलन मस्कको एआई च्याटबोट ‘ग्रोक’ (Grok) माथि प्रतिबन्ध लगाएका छन्। मस्कको सामाजिक सञ्जाल ‘X’ (पूर्व ट्विटर) मा आबद्ध यस एआई टुलले सुरक्षा मापदण्ड उल्लंघन गरेको भन्दै दुवै देशले पहुँचमा रोक लगाएका हुन्।
इन्डोनेसियाले शनिबार र मलेसियाले आइतबारदेखि लागू हुने गरी यो प्रतिबन्धको घोषणा गरेका हुन्। ‘टेकक्रन्च’ का अनुसार ग्रोकको प्रयोग गरी व्यक्तिको अनुमतिबिना नै यौनजन्य र भ्रामक तस्बिरहरू सिर्जना गर्ने क्रम बढेपछि सरकारले यस्तो कदम चालेको हो।
‘मानवीय गरिमामाथि प्रहार’
इन्डोनेसियाकी सञ्चार तथा डिजिटल मामिला मन्त्री मेउत्या हफिदले एआईमार्फत सिर्जित ‘नन-कन्सेन्स्युअल’ (अनुमतिबिनाका) यौनजन्य सामग्रीलाई मानव अधिकार र डिजिटल सुरक्षाको गम्भीर उल्लंघन भनेकी छिन्। “महिला, बालबालिका र आम नागरिकलाई एआईले निम्त्याउने यस्ता जोखिमबाट जोगाउन सरकारले ग्रोकको पहुँचमा अस्थायी रोक लगाएको हो,” उनले भनिन्।
इन्डोनेसियाको डिजिटल स्पेस सुपरभिजन विभागका अनुसार ग्रोकमा वास्तविक मानिसको फोटो प्रयोग गरेर अश्लील सामग्री बनाउन रोक्ने प्रभावकारी ‘फिल्टर’ नभएको पाइएको छ।
मलेसियाको कठोर कदम र विश्वव्यापी दबाब
मलेसियाको सञ्चार तथा मल्टिमिडिया आयोग (MCMC) ले पनि ‘बारम्बारको दुरुपयोग’ पछि ग्रोकलाई प्रतिबन्धित गरेको छ। ग्रोकले विशेषगरी नाबालिगहरूको तस्बिरलाई तोडमोड गरी आपत्तिजनक स्वरूप दिएको रिपोर्टहरू सार्वजनिक भएका थिए।
यसअघि बेलायती प्रधानमन्त्री कियर स्टारमरले ग्रोकको यस्तो दुरुपयोगलाई ‘लज्जास्पद र घृणित’ को संज्ञा दिएका थिए। बेलायतको अनलाइन सुरक्षा नियामक ‘अफकम’ ले पनि यस विषयमा औपचारिक अनुसन्धान सुरु गरिसकेको छ।
मस्कको बचाउ: ‘अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामाथि हमला’
आफ्नो एआई टुलमाथि प्रतिबन्ध र अनुसन्धान सुरु भएपछि एलन मस्कले भने यसलाई ‘अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामाथिको हमला’ भनेका छन्। उनले ग्रोकको माध्यमबाट अवैध सामग्री बनाउनेले प्रत्यक्ष रूपमा त्यस्ता सामग्री अपलोड गर्नेले सरह नै कानुनी सजाय भोग्नुपर्ने तर्क गरेका छन्।
दबाब बढ्दै गएपछि मस्कको कम्पनी ‘xAI’ ले ग्रोकको इमेज जेनेरेसन फिचरलाई अहिलेका लागि सशुल्क ग्राहक (Premium Users) मा मात्र सीमित गरेको छ। तर, इन्डोनेसिया र मलेसियाले भने ठोस सुरक्षा संयन्त्र नबनेसम्म प्रतिबन्ध नहट्ने स्पष्ट पारेका छन्।
एलन मस्कले सन् २०२३ मा ग्रोक सार्वजनिक गरेका थिए। यसलाई अन्य एआईको तुलनामा निकै खुल्ला र ‘विद्रोही’ एआईका रूपमा प्रचार गरिएको थियो। तर, यही खुल्लापन अहिले मस्कका लागि कानुनी र नैतिक संकटको विषय बनेको छ।
