काठमाण्डौ − प्रयोगकर्ताले दैनिक प्रयोग गर्ने इमेल इनबक्स केवल सन्देश आदानप्रदान गर्ने माध्यम मात्र नभई व्यक्तिगत गोपनीयताका लागि गम्भीर सुरक्षा चुनौती बनेको छ। अनलाइन सञ्चार माध्यम र प्रविधि विश्लेषकहरूका अनुसार, असुरक्षित इमेल व्यवस्थापनका कारण प्रयोगकर्ताका संवेदनशील डाटा, वित्तीय विवरण र व्यक्तिगत जानकारीहरू तेस्रो पक्ष (Third Party) को पहुँचमा पुग्ने जोखिम बढेको हो।
विशेषगरी विज्ञापनदाता, ह्याकर र डाटा ब्रोकरहरूले प्रयोगकर्ताको इमेल इनबक्सलाई नै मुख्य निशाना बनाउने गरेको पछिल्ला अध्ययनहरूले देखाएका छन्।
कसरी हुन्छ गोपनीयताको चोरी ?
इमेलमार्फत हुने गोपनीयता उल्लंघनका मुख्य पक्षहरू यस प्रकार छन्:
- ट्रयाकिङ पिक्सेल (Tracking Pixels): धेरैजसो मार्केटिङ इमेलहरूमा अदृश्य ‘पिक्सेल’ राखिएका हुन्छन्। प्रयोगकर्ताले इमेल खोल्नेबित्तिकै उसले कुन स्थानबाट, कति बजे र कुन डिभाइसबाट इमेल हेर्यो भन्ने जानकारी सिधै पठाउने कम्पनीकहाँ पुग्छ।
- थर्ड-पार्टी एप एक्सेस: विभिन्न एप वा वेबसाइटमा ‘साइन-इन विथ गुगल’ वा ‘आउटलुक’ गर्दा प्रयोगकर्ताले अन्जानमै आफ्नो इनबक्स पढ्ने अनुमति दिइरहेका हुन्छन्। यसले गर्दा प्रयोगकर्ताको खरिद गर्ने बानी र व्यक्तिगत रुचिहरू कम्पनीहरूले थाहा पाउँछन्।
- सेन्सेटिभ डाटाको भण्डारण: प्रयोगकर्ताले आफ्नो नागरिकता, पासपोर्टको फोटो, बैंक स्टेटमेन्ट र पासवर्ड जस्ता विवरण इमेलमै छोड्ने गर्छन्। इमेल ह्याक भएको खण्डमा यी सबै विवरण अपराधीको हातमा पुग्ने जोखिम रहन्छ।
विज्ञापनदाताको नयाँ हतियार
प्रविधि पोर्टल ‘सीनेट’ (CNET) का अनुसार, कम्पनीहरूले प्रयोगकर्ताको ‘डिजिटल प्रोफाइल’ बनाउन इमेललाई नै मुख्य स्रोत मान्ने गरेका छन्। इमेलमा आउने बिल, कन्फर्मेसन मेसेज र न्यूजलेटरका आधारमा प्रयोगकर्ताको आर्थिक हैसियत र आवश्यकताको पहिचान गरी सोही अनुसारका विज्ञापनहरू पठाउने गरिन्छ।
कसरी सुरक्षित रहने ?
विज्ञहरूले इमेल इनबक्सलाई सुरक्षित राख्न निम्न उपायहरू अपनाउन सुझाव दिएका छन्:
- टु-फ्याक्टर अथेन्टिकेसन (2FA): इमेल लग-इन गर्दा अनिवार्य रूपमा मोबाइल कोड वा ‘अथेन्टिकेटर एप’ प्रयोग गर्ने।
- इमेल प्रोटेक्सन टुल: एप्पलको ‘Hide My Email’ वा डकडकगो (DuckDuckGo) को इमेल प्रोटेक्सन सेवा प्रयोग गरी वास्तविक इमेल लुकाउने।
- अनावश्यक अनुमति खारेज: इमेलको सेटिङमा गएर कुन-कुन एपले आफ्नो इनबक्समा पहुँच पाएका छन् भन्ने जाँच गर्ने र अनावश्यक एपलाई ‘रिमोक’ गर्ने।
- पुराना इमेल मेटाउने: काम सकिएका र संवेदनशील जानकारी भएका पुराना इमेलहरू इनबक्समा राखिरहनु भन्दा डिलिट गर्नु सुरक्षित हुन्छ।
प्रविधिमा आएको विकाससँगै इमेल सेवा प्रदायकहरूले सुरक्षाका केही फिचर थपे पनि प्रयोगकर्ता आफैँ सचेत नभएसम्म ‘डिजिटल गोपनीयता’ कायम राख्न कठिन हुने देखिएको छ।
