काठमाण्डौ — सामाजिक सञ्जालको विश्वव्यापी सञ्जाल रहेको ‘मेटा’ले १८ वर्षभन्दा कम उमेरका प्रयोगकर्ताका लागि आफ्नो प्लाटफर्ममा नयाँ प्रतिबन्धको घोषणा गरेको छ । बालबालिकाको सुरक्षा र मानसिक स्वास्थ्यलाई लिएर विश्वभर प्रश्न उठिरहेका बेला मेटाले फेसबुक, इन्स्टाग्राम र म्यासेन्जरमा उपलब्ध ‘एआई क्यारेक्टर’ (AI Characters) फिचरमा अस्थायी रोक लगाएको हो ।
मेटाले शुक्रबार एक वक्तव्य जारी गर्दै किशोर अवस्थाका प्रयोगकर्ताहरूका लागि विभिन्न व्यक्तित्व र स्वभाव भएका एआई च्याटबटहरूसँगको पहुँच तत्कालका लागि बन्द गरिएको जानकारी दिएको छ ।
उमेर लुकाए पनि नछोड्ने ‘एज प्रिडिक्सन’ प्रविधि
मेटाले यो प्रतिबन्धलाई निकै कडा र प्रभावकारी बनाउन आफ्नो ‘एज प्रिडिक्सन टेक्नोलोजी’ (उमेर पहिचान गर्ने प्रविधि) लाई सक्रिय बनाएको छ । यदि कुनै किशोर प्रयोगकर्ताले आफ्नो जन्ममिति झुक्काएर वयस्क (Adult) को रूपमा एकाउन्ट चलाइरहेको छ भने पनि मेटाको आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सले उसको गतिविधि र डिजिटल व्यवहारका आधारमा उमेर ठम्याउनेछ र यो सुविधामा रोक लगाउनेछ ।
अभिभावकीय नियन्त्रण (Parental Control) मा नयाँ आयाम
मेटाले यो रोक सधैँका लागि भने लगाएको होइन । कम्पनीले यसबीचमा अभिभावकहरूलाई थप शक्तिशाली बनाउने खालको नयाँ फिचर विकास गरिरहेको छ ।
- निगरानी र संवाद: नयाँ अपडेटपछि अभिभावकहरूले आफ्ना छोराछोरीले एआईसँग कस्तो संवाद गरिरहेका छन् भन्ने कुराको जानकारी राख्न सक्नेछन् ।
- सुरक्षित वातावरण: जब यो फिचर पुनः सुचारु हुनेछ, त्यतिबेला आमाबुवाले एआईको पहुँच र समय सीमालाई आफैँले नियन्त्रण गर्न सक्ने गरी ‘पेरेन्टल कन्ट्रोल’ सुविधाहरू थपिने मन्त्रालयले जनाएको छ ।
कानुनी दबाब र सुरक्षाको प्रश्न
मेटाको यो निर्णयलाई हाल अमेरिकामा चलिरहेका विभिन्न कानुनी मुद्दाहरूसँग जोडेर हेरिएको छ । विशेष गरी टिकटक र युट्युबसँगै मेटाले पनि बालबालिकालाई डिजिटल माध्यमबाट हुने क्षतिबारे लस एन्जलसमा ठूलो कानुनी लडाइँ लडिरहेको छ ।
प्रविधि विज्ञहरूका अनुसार, पछिल्लो समय एआई च्याटबटहरूसँगको अत्यधिक सामीप्यताका कारण किशोरकिशोरीहरूमा एक्लोपन बढ्ने र कतिपय अवस्थामा आत्महत्या जस्ता गम्भीर निर्णय लिने जोखिम देखिएकाले कम्पनीहरू रक्षात्मक बनेका हुन् । फ्लोरिडामा एक १४ वर्षीय बालकले च्याटबटसँगको कुराकानीपछि आत्महत्या गरेको घटनाले विश्व प्रविधि जगतमै तरङ्ग पैदा गरेको थियो ।
मेटा मात्र नभई ओपनएआई (ChatGPT) र क्यारेक्टर डट एआई (Character.ai) जस्ता कम्पनीहरूले पनि बालबालिकाको सुरक्षाका लागि उमेरको हदबन्दी र फिल्टरहरूलाई थप कडा बनाउन सुरु गरेका छन् ।
