काठमाण्डौ — भिडियो शेयरिङ प्लेटफर्म टिकटकले आफ्नो ‘प्राइभेसी पोलिसी’ (गोपनीयता नीति) मा ठूलो परिवर्तन गरेको छ। सन् २०२६ को सुरुवातसँगै कम्पनीले लागू गरेको यो नयाँ नीतिले प्रयोगकर्ताको व्यक्तिगत सुरक्षा र डेटा संकलनको दायरालाई लिएर विश्वभर तरंग पैदा गरेको छ।
अमेरिकी बजारमा आफ्नो स्वामित्व संरचना परिवर्तन गरी ‘TikTok USDS’ नामको नयाँ कम्पनीमार्फत सञ्चालन हुने क्रममा टिकटकले आफ्ना सर्तहरू अद्यावधिक गरेको हो। यद्यपि नयाँ नीतिमा उल्लेख गरिएका केही बुँदाहरूले प्रयोगकर्ताहरूलाई सशंकित बनाएको छ।
के-के छन् नयाँ र विवादास्पद परिवर्तनहरू?
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार टिकटकको नयाँ नीतिमा निम्न कुराहरू समावेश छन्:
- अत्यन्तै संवेदनशील विवरण संकलन: नयाँ नीतिमा टिकटकले प्रयोगकर्ताको उमेर, जातिय वा जातीय पहिचान, धार्मिक विश्वास, मानसिक वा शारीरिक स्वास्थ्य अवस्था र यौनिक झुकाव जस्ता अत्यन्तै व्यक्तिगत विवरणहरू संकलन गर्न सक्ने उल्लेख छ।
- नागरिकता र अध्यागमन अवस्था: विशेष गरी अमेरिकामा रहेका प्रयोगकर्ताहरूका लागि ‘इमिग्रेसन स्टाटस’ (अध्यागमन अवस्था) र नागरिकताको विवरण समेत संकलन गर्ने प्रावधानले ठूलो विवाद निम्त्याएको छ।
- बायोमेट्रिक डेटा: कम्पनीले प्रयोगकर्ताको अनुहारको बनावट (Faceprints) र आवाज (Voiceprints) जस्ता बायोमेट्रिक विवरणहरू पनि संकलन गर्न सक्नेछ।
- लोकेशन ट्र्याकिङ: प्रयोगकर्ताले ‘लोकेशन’ बन्द गरे तापनि कम्पनीले वाइफाइ नेटवर्क वा अन्य माध्यमबाट प्रयोगकर्ताको वास्तविक ठेगाना (Precise Location) पत्ता लगाउन सक्ने प्रविधिको प्रयोग बढाएको छ।
- डिभाइसका अन्य जानकारी: प्रयोगकर्ताको कीबोर्डमा टाइप गर्ने शैली (Keystroke patterns), ब्याट्रीको अवस्था र क्लिपबोर्डमा रहेका सामग्रीहरूमा समेत टिकटकको पहुँच रहने बताइएको छ।
किन डराइरहेका छन् प्रयोगकर्ता?
यो परिवर्तनसँगै सामाजिक सञ्जालमा टिकटक प्रयोगकर्ताहरूले “Big Brother is watching” भन्दै चिन्ता व्यक्त गरिरहेका छन्। धेरैले कम्पनीको यो कदमलाई ‘डिजिटल जासुसी’ को संज्ञा दिएका छन्। टिकटकको स्वामित्व संरचना फेरिए पनि डेटा सुरक्षामा सुधार नभई झन् जोखिम बढेको विज्ञहरूको विश्लेषण छ।
विशेष गरी कम्पनीले यो सबै डेटा विज्ञापनदाताहरू, तेस्रो पक्षका सेवा प्रदायकहरू र सरकारी निकायहरूसँग साझेदारी गर्न सक्ने खुला बाटो राखेको छ। यसले गर्दा प्रयोगकर्ताको निजी जीवनको कुनै पनि पाटो सुरक्षित नरहने खतरा बढेको छ।
कम्पनीको दाबी: कानुनी बाध्यता र सुरक्षा
टिकटकले भने यी परिवर्तनहरू विभिन्न देशका नयाँ डेटा सुरक्षा कानुनहरू (जस्तै क्यालिफोर्नियाको CCPA र CPRA) पालना गर्नका लागि गरिएको दाबी गरेको छ। प्रयोगकर्तालाई थप पारदर्शी जानकारी दिनका लागि मात्र यस्ता बुँदाहरू स्पष्ट रूपमा लेखिएको कम्पनीको तर्क छ। साथै अब अमेरिकी प्रयोगकर्ताको डेटा ओराकल (Oracle) को क्लाउडमा सुरक्षित रहने र तेस्रो पक्षले यसको अडिट गर्ने पनि कम्पनीले जनाएको छ।
विज्ञहरूले भने टिकटक प्रयोग गर्दा आफ्नो ‘प्राइभेसी सेटिङ’ कडाइका साथ जाँच गर्न र अनावश्यक अनुमतिहरू (Permissions) बन्द गर्न सुझाव दिएका छन्।
