काठमाण्डौ — विश्वप्रसिद्ध धनाढ्य एलन मस्कको अन्तरिक्ष कम्पनी स्पेसएक्स र स्पेनको ठूलो दूरसञ्चार कम्पनी ‘मासओरेन्ज’ (MasOrange) बीच मोबाइलमा सिधै स्याटेलाइट कनेक्टिभिटी उपलब्ध गराउने ऐतिहासिक सम्झौता भएको छ । यस साझेदारीसँगै अब प्रयोगकर्ताले कुनै अतिरिक्त उपकरण वा एन्टेनाबिना नै आफ्नो साधारण स्मार्टफोनबाटै स्याटेलाइट इन्टरनेट र सञ्चार सेवा प्रयोग गर्न पाउनेछन् ।
स्पेसएक्सको ‘स्टारलिंक’ ले विकास गरेको ‘डिरेक्ट-टु-सेल’ (Direct-to-Cell) प्रविधि स्पेनमा भित्र्याउन मासओरेन्जले पहिलो पटक यो सहकार्य गरेको हो ।
के हो ‘डिरेक्ट-टु-सेल’ प्रविधि ?
अहिलेसम्म स्याटेलाइट इन्टरनेट प्रयोग गर्नका लागि घरको छत वा खुला ठाउँमा विशेष ‘डिस’ वा एन्टेना राख्नुपर्ने बाध्यता थियो । तर स्टारलिंकको नयाँ प्रविधिले अन्तरिक्षमा रहेका स्याटेलाइटहरूलाई नै ‘मोबाइल टावर’ को रूपमा प्रयोग गर्छ ।
यसका मुख्य विशेषता र फाइदाहरू यसप्रकार छन्:
- नेटवर्क नहुने समस्या अन्त्य: मोबाइल टावर नपुगेका विकट पहाड, जङ्गल वा समुद्रको बीचमा पनि मोबाइलमा सिग्नल आउनेछ । यसले ‘डेड जोन’ हरूलाई सधैँका लागि अन्त्य गरिदिनेछ ।
- साधारण फोनमै चल्ने: यो सेवाका लागि कुनै विशेष ‘स्याटेलाइट फोन’ किन्नु पर्दैन । अहिले बजारमा उपलब्ध ४जी (LTE) सपोर्ट गर्ने साधारण स्मार्टफोनमै यो सेवा चल्नेछ ।
- पहिलो चरणमा एसएमएस: सुरुवाती चरणमा यस प्रविधिबाट म्यासेज (SMS) आदानप्रदान गर्न सकिनेछ भने दोस्रो चरणमा भ्वाइस कल र डेटा सेवा पनि थपिने कम्पनीले जनाएको छ ।
स्पेनमा परीक्षण सुरु
मासओरेन्जले स्पेनको भाल्लाडोलिड प्रान्तबाट यसको प्राविधिक परीक्षण सुरु गर्ने घोषणा गरेको छ । स्पेनको दूरसञ्चार नियामक निकायले यसका लागि आवश्यक फ्रिक्वेन्सी प्रयोग गर्न अनुमति दिइसकेको छ । परीक्षण सफल भएपछि यसलाई देशभर विस्तार गरिनेछ ।
“हामी हाम्रा ग्राहकलाई सधैँ अत्याधुनिक प्रविधि दिन चाहन्छौँ,” मासओरेन्जका सीईओ मेइनराड स्पेन्जरले भनेका छन्, “स्टारलिंकसँगको यो सहकार्यले भौगोलिक अवरोध हटाउँदै सबैका लागि सञ्चार पहुँच सुनिश्चित गर्नेछ ।”
नेपालका लागि किन छ अर्थ ?
नेपाल जस्तो कठिन भौगोलिक बनावट भएको देशका लागि यो प्रविधि ‘गेम-चेन्जर’ हुन सक्छ । यदि नेपालका टेलिकम कम्पनीहरूले पनि यस्तै सहकार्य गरेमा :
१. दुर्गममा टावरको झन्झट हट्ने: डोल्पा, हुम्ला वा मनाङका दुर्गम गाउँमा ठूला टावर नबनाई सिधै सञ्चार सेवा पुर्याउन सकिन्छ ।
२. विपद्मा लाइफ-लाइन: भूकम्प वा बाढी जस्ता विपद्ले जमिनका टावर ढाले पनि अन्तरिक्षबाट सञ्चार सेवा निरन्तर रहने भएकाले उद्धारमा ठूलो सहयोग पुग्छ ।
स्टारलिंकले सन् २०२६ भित्र विश्वका धेरै देशमा यो सेवा व्यावसायिक रूपमा विस्तार गर्ने लक्ष्य राखेको छ ।
