काठमाण्डौ — भिडियो शेयरिङ एप टिकटकले प्रयोगकर्तालाई ‘लत’ लगाउने खालका फिचरहरू प्रयोग गरेर नियम उल्लंघन गरेको भन्दै युरोपेली युनियन (ईयू) ले कारबाही प्रक्रिया अघि बढाएको छ। ईयूले शुक्रबार टिकटकमाथि अनलाइन सामग्री सम्बन्धी नियम उल्लंघन गरेको औपचारिक आरोप लगाउँदै एपको डिजाइन परिवर्तन गर्न निर्देशन दिएको छ।
यदि टिकटकले आफ्नो कार्यशैली र एपको बनावटमा सुधार नगरेमा यसको माउ कम्पनी ‘बाइटडान्स’ (ByteDance) को विश्वव्यापी कुल कारोबारको ६ प्रतिशतसम्म जरिवाना हुन सक्ने चेतावनी दिइएको छ।
के हुन् टिकटकका ‘लत’ लगाउने फिचर?
युरोपेली नियामक निकायका अनुसार टिकटकका केही फिचरहरू प्रयोगकर्ता, विशेष गरी बालबालिकाको मानसिक स्वास्थ्यका लागि हानिकारक देखिएका छन्। ईयूले निम्न फिचरहरूमाथि प्रश्न उठाएको छ:
- इन्फाइनाइट स्क्रोल: कहिल्यै नसकिने गरी भिडियोहरू आइरहने ‘फिड’।
- अटो-प्ले: एउटा भिडियो सकिनेबित्तिकै अर्को भिडियो आफैँ चल्ने।
- पुस नोटिफिकेसन: प्रयोगकर्तालाई बारम्बार एपमा फर्काउन पठाइने सूचनाहरू।
- पर्सनलाइज्ड अल्गोरिदम: प्रयोगकर्ताको रुचि अनुसारका भिडियोहरू मात्र देखाएर स्क्रिनमा झुण्ड्याइराख्ने प्रणाली।
नियामकका अनुसार यी फिचरहरूले प्रयोगकर्ताको दिमागलाई ‘अटो-पाइलट’ मोडमा लैजाने र उनीहरूलाई थाहै नदिई घण्टौँसम्म भिडियो स्क्रोल गर्न बाध्य पार्ने गरेको पाइएको छ।
बालबालिकाको स्वास्थ्यमा खेलबाड
ईयूको ‘डिजिटल सर्भिसेस एक्ट’ (DSA) अन्तर्गत एक वर्ष लामो अनुसन्धान पछि यो आरोप लगाइएको हो। टिकटकले बालबालिकाहरू राति कति समयसम्म अनलाइन बस्छन् र कति पटक एप खोल्छन् भन्ने जस्ता महत्त्वपूर्ण कुराहरूलाई बेवास्ता गरेको आरोप छ।
“टिकटकले अब आफ्नो डिजाइन बदल्नुपर्छ र हाम्रा बालबालिकाहरूलाई सुरक्षित राख्नुपर्छ,” ईयूकी टेक प्रमुख हेन्ना विर्कुनेनले पत्रकारहरूसँग भनिन्। उनले टिकटकले स्क्रिन टाइम म्यानेजमेन्ट र प्यारेन्टल कन्ट्रोल जस्ता प्रभावकारी उपायहरू लागू गर्न नसकेको समेत बताइन्।
टिकटकको बचाउ: ‘आरोप गलत छ’
यता टिकटकले भने ईयूको यो कदमको कडा आलोचना गरेको छ। टिकटकका प्रवक्ताले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै ईयूको निष्कर्ष पूर्ण रूपमा गलत र आधारहीन रहेको दाबी गरेका छन्। “हाम्रो प्लेटफर्मका बारेमा निकालिएको यो निष्कर्ष तथ्यपरक छैन, हामी यसको विरुद्धमा आवश्यक कदम चाल्नेछौँ,” प्रवक्ताले भने।
अन्य टेक कम्पनीहरू पनि निसानामा
युरोपेली युनियनले टिकटकलाई मात्र होइन, अन्य ठूला प्रविधि कम्पनीहरू (Big Tech) माथि पनि निगरानी बढाएको छ। यसअघि फेसबुक र इन्स्टाग्रामको मातृ कम्पनी ‘मेटा’ माथि पनि यस्तै किसिमका ‘डिसेप्टिभ इन्टरफेस’ प्रयोग गरेको आरोप लागेको थियो। त्यस्तै स्न्यापच्याट, युट्युब, एप्पल र गुगलसँग पनि ईयूले उमेर प्रमाणीकरण प्रणालीका बारेमा जानकारी मागेको छ।
टिकटकले अब ईयूका कागजातहरू अध्ययन गर्ने र आफ्नो लिखित जवाफ पेश गर्ने अवसर पाउनेछ। त्यसपछि मात्रै नियामक निकायले जरिवाना वा अन्य प्रतिबन्धका बारेमा अन्तिम निर्णय लिनेछ।
