काठमाण्डौ — विश्वकै धनाढ्य एलन मस्कको कम्पनी ‘स्पेस-एक्स’ (SpaceX) ले प्रविधि बजारमा अर्को ठूलो क्रान्ति ल्याउने तयारी गरेको छ। स्याटेलाइट इन्टरनेट सेवा ‘स्टारलिंक’ मार्फत विश्वभर इन्टरनेट पुर्याइरहेको स्पेस-एक्सले अब आफ्नै ‘स्मार्टफोन’ र अन्तरिक्षमा ‘डेटा सेन्टर’ बनाउने योजना अघि सारेको हो।
यसै वर्ष कम्पनीको सार्वजनिक सेयर (IPO) निष्कासन गर्ने तयारी भइरहेका बेला मस्कले स्टारलिंकको व्यापारलाई मोबाइल ह्यान्डसेट र अन्तरिक्ष ट्र्याकिङ सेवातर्फ विस्तार गर्न लागेका हुन्।
स्याटेलाइट मोबाइलको चर्चा र मस्कको प्रतिक्रिया
स्रोतहरूका अनुसार स्पेस-एक्सले स्टारलिंक स्याटेलाइटसँग सिधै जोडिने मोबाइल उपकरण विकास गर्ने योजना वर्षौँदेखि बनाउँदै आएको छ। यस्तो फोन हाल बजारमा रहेका स्मार्टफोनभन्दा निकै फरक र शक्तिशाली हुने बताइएको छ। विशेष गरी आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) का लागि आवश्यक पर्ने ‘न्युरल नेट्स’ चलाउन यो फोन सक्षम हुने मस्कले संकेत गरेका छन्।
यद्यपि, समाचार सार्वजनिक भएपछि मस्कले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मा तत्कालै फोन विकास गरिरहेको कुरालाई भने अस्वीकार गरेका छन्। तर, उनले भविष्यमा यस्तो सम्भावनालाई पूर्ण रूपमा नकार्न नसकिने पनि बताएका छन्।
स्टारलिंक: स्पेस-एक्सको मुख्य ‘कमाउ मेसिन’
स्पेस-एक्सको कुल आम्दानीमा स्टारलिंकको हिस्सा ५० देखि ८० प्रतिशतसम्म पुगेको छ। गत वर्ष १६ अर्ब डलरको कुल आम्दानीमध्ये स्टारलिंकबाट मात्रै करिब ८ अर्ब डलर नाफा आर्जन भएको थियो। हाल विश्वभर स्टारलिंकका ९० लाखभन्दा बढी प्रयोगकर्ता छन्।
कम्पनीले हालै १९ अर्ब ६ करोड डलर खर्च गरेर स्याटेलाइट स्पेक्ट्रम खरिद गरेको छ। यसले गर्दा भविष्यमा भेरिजन र एटीएन्टी (AT&T) जस्ता ठूला मोबाइल नेटवर्क प्रदायकहरूलाई स्टारलिंकले चुनौती दिन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
अन्तरिक्षमा डेटा सेन्टर र ‘स्टारगेज’ सेवा
मस्कको अर्को महत्त्वाकांक्षी योजना अन्तरिक्षमा पृथ्वीलाई परिक्रमा गर्ने ‘डेटा सेन्टर’ बनाउनु हो। यसका लागि उनले आफ्नो एआई कम्पनी ‘xAI’ सँग स्पेस-एक्सको मर्जरसमेत गराइसकेका छन्। यसका साथै कम्पनीले ‘स्टारगेज’ (Stargaze) नामक नयाँ सेवा घोषणा गरेको छ, जसले अन्तरिक्षमा रहेका भूउपग्रहहरूको ट्राफिक अनुगमन गर्नेछ। यसले अमेरिकी सरकार र पेन्टागनलाई सुरक्षा र ट्र्याकिङमा ठूलो मद्दत पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
स्टारशिप र पूर्ण सेलुलर कभरेज
मस्कको लक्ष्य पृथ्वीको हरेक कुनामा पूर्ण सेलुलर कभरेज पुर्याउनु हो। यसका लागि कम्पनीको विशाल ‘स्टारशिप’ रकेटले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ। स्टारशिपले एकैपटक ठूलो सङ्ख्यामा शक्तिशाली स्टारलिंक स्याटेलाइटहरू अन्तरिक्षमा लैजानेछ, जसले सिधै मोबाइल फोनमा उच्च गतिको इन्टरनेट प्रवाह गर्न सक्नेछन्।
स्पेस-एक्सले गत अक्टोबरमा ‘स्टारलिंक मोबाइल’ ट्रेडमार्क दर्ता गरिसकेको छ, जसले मस्कको यो योजना केवल कल्पना मात्र नभई कार्यान्वयनको दिशामा अघि बढिरहेको सङ्केत गर्दछ।
