काठमाण्डौ — युरोपेली युनियन (EU) को नियामक निकायले सामाजिक सञ्जाल जायन्ट ‘मेटा’ (Meta) ले आफ्नो लोकप्रिय मेसेजिङ एप ह्वाट्सएपमा प्रतिस्पर्धी कम्पनीका ‘एआई च्याटबोट’ हरूलाई रोकेको भन्दै कडा चेतावनी दिएको छ। युरोपियन कमिसनले सोमबार एक प्रारम्भिक धारणा सार्वजनिक गर्दै मेटाले आफ्नो बजार प्रभुत्वको दुरुपयोग गरी प्रतिस्पर्धासम्बन्धी कानुन (Antitrust Laws) उल्लंघन गरेको बताएको हो।
मेटाले गत अक्टोबरमा ह्वाट्सएपको व्यापारिक सर्तहरूमा परिवर्तन गर्ने घोषणा गरेको थियो, जुन जनवरी १५ देखि लागू भएको छ। नयाँ नियम अनुसार ह्वाट्सएपमा तेस्रो पक्षका (Third-party) एआई सहायकहरूलाई बन्देज लगाइएको छ, जसले गर्दा अहिले ह्वाट्सएपमा ‘मेटा एआई’ (Meta AI) मात्र एकमात्र विकल्पका रूपमा रहेको छ।
प्रतिस्पर्धा जोगाउन ‘कडा’ कदमको तयारी
युरोपियन कमिसनकी कार्यकारी उपाध्यक्ष टेरेसा रिबेराका अनुसार एआई बजार निकै तीव्र गतिमा विकास भइरहेकाले यस क्षेत्रमा हुने कुनै पनि गैरकानुनी एकाधिकारलाई रोक्न जरुरी छ। “हामीले यो जीवन्त क्षेत्रमा प्रभावकारी प्रतिस्पर्धालाई जोगाउनुपर्छ। ठूला प्रविधि कम्पनीहरूले आफ्नो शक्ति प्रयोग गरेर अरूलाई प्रतिस्पर्धाबाट बाहिर राख्न पाउँदैनन्,” उनले भनिन्।
एआई बजारको संवेदनशीलतालाई ध्यानमा राख्दै ईयूले अनुसन्धान जारी रहँदाकै अवस्थामा मेटामाथि ‘अन्तरिम उपाय’ (Interim Measures) लागू गर्न सक्ने चेतावनी दिएको छ। यसको अर्थ अन्तिम फैसला नआउँदै पनि मेटाले प्रतिस्पर्धी एआईहरूलाई ह्वाट्सएपमा पुनः पहुँच दिनुपर्ने हुन सक्छ ताकि बजारमा प्रतिस्पर्धाको वातावरण नबिग्रियोस्।
मेटाको दाबी: ‘विकल्प धेरै छन्’
मेटाले भने ईयूको यो कदमको विरोध गर्दै ह्वाट्सएपको ‘बिजनेस एपीआई’ मा हस्तक्षेप गर्नुपर्ने कुनै कारण नरहेको बताएको छ। रोयटर्ससँग कुरा गर्दै मेटाका प्रवक्ताले भने, “बजारमा एआईका धेरै विकल्पहरू छन्। प्रयोगकर्ताहरूले एप स्टोर, अपरेटिङ सिस्टम, वेबसाइट वा अन्य औद्योगिक साझेदारीमार्फत ती सेवाहरू प्रयोग गर्न सक्छन्।”
के हुन सक्छ कारबाही?
ईयूले गत डिसेम्बर ४ देखि नै यस मामिलामा औपचारिक अनुसन्धान सुरु गरेको थियो। सोमबारको चेतावनीले मेटालाई आफ्नो प्रतिरक्षा गर्ने अवसर दिएको छ। यदि मेटाले ईयूको नियम उल्लंघन गरेको पुष्टि भएमा कम्पनीले ठूलो रकम जरिवाना तिर्नुपर्ने मात्र नभई ह्वाट्सएपको आफ्नो व्यापारिक मोडलमा समेत परिवर्तन गर्नुपर्नेछ।
यसअघि इटलीको नियामक निकायले पनि यस्तै विषयमा प्रश्न उठाएपछि मेटाले त्यहाँका प्रयोगकर्ताहरूका लागि भने अन्य एआई सेवाहरूमाथिको प्रतिबन्ध हटाउन सहमति जनाएको थियो। अब पूरै युरोपभर यस्तै कडाइ हुने देखिएको छ।
