काठमाण्डौं — गत महिना चीनको ‘स्प्रिङ फेस्टिभल’मा मानवरूपी रोबोटहरूले ‘कुङ्फु’ खेलेको दृश्यले विश्वको ध्यान खिच्यो। यति मात्र होइन, चिनियाँ मोबाइल निर्माता ‘अनर’ (Honor) ले पनि स्पेनमा हुने एमडब्लुसी (MWC) मा आफ्नो पहिलो ह्युमनोइड रोबोट सार्वजनिक गर्ने तयारी गरेको छ।
अहिले विश्वभर आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) को चर्चा चुलिइरहँदा मानिस जस्तै देखिने र काम गर्ने रोबोट निर्माणमा चीनले अमेरिका र पश्चिमा मुलुकहरूलाई निकै पछाडि छाडेको छ।
किन अगाडि छ चीन?
विज्ञहरूका अनुसार चीनको यो सफलताको पछाडि उसको बलियो हार्डवेयर आपूर्ति सञ्जाल (Supply Chain) मुख्य कारण हो। विशेषगरी इलेक्ट्रिक भेइकल (EV) क्षेत्रमा चीनले बनाएको सेन्सर र ब्याट्रीको प्रविधि अहिले रोबोट निर्माणमा बरदान सावित भएको छ।
एरिक स्मिटको कार्यालयकी एआई नीति प्रमुख सेलिना झु भन्छिन्, “चीनसँग विश्वकै बलियो उत्पादन आधार छ, जसले गर्दा चिनियाँ कम्पनीहरूले पश्चिमा प्रतिद्वन्द्वीको तुलनामा निकै तीव्र गतिमा नयाँ मोडलहरू बजारमा ल्याउन सक्छन्।”
तथ्याङ्कमा चीनको दबदबा:
- बिक्रीमा ठूलो अन्तर: चिनियाँ कम्पनी ‘युनिट्री’ (Unitree) ले गत वर्ष अमेरिकी प्रतिद्वन्द्वी टेस्ला र फिगुअर (Figure) को तुलनामा झन्डै ३६ गुणा बढी रोबोटहरू निर्यात गरेको छ।
- लगानीको ओइरो: ‘युनिट्री’ को बजार मूल्याङ्कन अहिले ३ अर्ब डलर पुगेको छ भने अर्को स्टार्टअप ‘गालबोट’ ले ३०० मिलियन डलर नयाँ लगानी जुटाएको छ।
- बजार हिस्सा: सन् २०२५ मा रोबोट निर्यात गर्ने शीर्ष कम्पनीहरूमा चीनका एगिबोट, युनिट्री, युबी टेक र लेजु रोबोटिक्स अग्रपंक्तिमा छन्।
सन् २०३५ सम्ममा २६ लाख रोबोटको लक्ष्य
फोर्ब्सको हालैको रिपोर्ट अनुसार गत वर्ष विश्वभर जम्मा १३,३१७ युनिट ह्युमनोइड रोबोट बिक्री भएका थिए। तर, यो उद्योग हरेक वर्ष दोब्बरले बढ्ने र सन् २०३५ सम्ममा वार्षिक बिक्री २६ लाख युनिट पुग्ने प्रक्षेपण गरिएको छ।
अहिले चिनियाँ रोबोटहरू केवल देखाउनका लागि मात्र नभई ‘अपरेसन’ (काम) का लागि तयार पारिएका छन्। गालबोटका रणनीति प्रमुख युली झाओ भन्छन्, “अहिले ग्राहकहरूले रोबोटले साँच्चै काम गर्न सक्छ कि सक्दैन भनेर सोध्न थालेका छन्। चीनको औद्योगिक नीतिले अटोमेसनलाई प्रोत्साहन दिएकाले यो क्षेत्रमा छिटो प्रगति भएको हो।”
चुनौती अझै बाँकी: ‘शरीर तयार, दिमाग सुस्त’
हार्डवेयरमा चीन अगाडि भए पनि एआई सफ्टवेयर र चिप्समा भने अझै केही चुनौतीहरू छन्।
- चिपको अभाव: धेरैजसो चिनियाँ रोबोटहरू अहिले पनि एनभिडिया (Nvidia) को चिपमा निर्भर छन्, यद्यपि चीनले आफ्नै विकल्पहरू विकास गरिरहेको छ।
- डेटाको अभाव: च्याटजीपीटी जस्ता एआईलाई तालिम दिन इन्टरनेटबाट डेटा लिन सजिलो छ, तर रोबोटलाई भौतिक संसारमा हिँड्न सिकाउन आवश्यक डेटा (Real-world data) को अझै अभाव छ।
- सुरक्षा: मानिसको बीचमा काम गर्दा रोबोटबाट हुनसक्ने दुर्घटना र त्यसले निम्त्याउने कानुनी चुनौतीहरू अहिले मुख्य टाउको दुखाइ बनेका छन्।
जापान र अमेरिकाको पनि आफ्नै दाउ
रोबोटिक क्षेत्रमा चीन मात्र एक्लो खेलाडी होइन।
- जापान: सन् २०२७ सम्ममा ह्युमनोइड रोबोटको मास प्रोडक्सन गर्ने लक्ष्य राखेको छ। जापानले विशेषगरी वृद्धवृद्धाको हेरचाह (Eldercare) का लागि रोबोटलाई प्राथमिकता दिएको छ।
- अमेरिका: अमेरिकी स्टार्टअप ‘फाउन्डेसन’ ले सन् २०२७ को अन्त्यसम्ममा ५०,००० रोबोट बनाउने आक्रामक योजना अघि सारेको छ। यस्तै, बोस्टन डाइनामिक्स (ह्युन्डाई) ले पनि सन् २०२८ सम्ममा कारखानाका लागि एटलस रोबोट ल्याउने तयारी गरेको छ।
चीनले सस्तो मूल्य र तीव्र उत्पादन क्षमताका कारण सुरुवाती बजारमा कब्जा जमाउन सफल भएको छ। तर, सफ्टवेयरको ‘दिमाग’ र सुरक्षाको पाटोमा कसले बाजी मार्छ भन्ने कुराले नै भविष्यको रोबोटिक युद्धको विजेता तय गर्नेछ।
