काठमाण्डौं — आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) र अत्याधुनिक डिजिटल प्रविधिको बढ्दो लहरलाई धान्न अबको केही वर्षमा ‘छैटौँ पुस्ताको वायरलेस नेटवर्क’ (6G) अनिवार्य बन्ने देखिएको छ। बोस्टन कन्सल्टिङ ग्रुप (BCG) को पछिल्लो प्रतिवेदन अनुसार, वर्तमान मोबाइल प्रणालीले एआईका कारण बढ्दो ‘अपलिङ्क’ माग र नेटवर्क ढिलाइ (Latency) लाई थेग्न नसक्ने भएकाले ६जीको आवश्यकता टड्कारो देखिएको हो।
अहिलेको स्मार्टफोन युगमा डाउनलोड (Downlink) को माग बढी भए पनि एआईको प्रयोग बढेसँगै डाटा पठाउने (Uplink) क्रम पनि ह्वात्तै बढेको छ। परम्परागत रूपमा ९० प्रतिशत डाउनलोड र १० प्रतिशत अपलिङ्कको अनुपात रहेकोमा जेनरेटिभ एआईका कारण अब यो अनुपात ७४ र २६ प्रतिशतको हाराहारीमा पुग्न थालेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
किन आवश्यक छ ६जी?
प्रतिवेदनका अनुसार सन् २०३० सम्ममा अपलिङ्कको माग वार्षिक २० देखि ३५ प्रतिशतले वृद्धि हुनेछ। यसले गर्दा वर्तमान ५जी नेटवर्कमा चाप बढ्ने र प्रयोगकर्ताले ढिलो गतिको इन्टरनेटको सामना गर्नुपर्ने हुन सक्छ। ६जीले मुख्यतया पाँचवटा अवरोधहरूलाई हटाउने लक्ष्य राखेको छ:
१. अपलिङ्क क्षमता: डेटा पठाउने गतिमा व्यापक सुधार।
२. शून्य ढिलाइ (Low Latency): रियल-टाइम जडान सुनिश्चित गर्ने।
३. विस्तृत कभरेज: भौगोलिक र जनघनत्वका आधारमा प्रभावकारी पहुँच।
४. सुरक्षा: नेटवर्कको सुरक्षा प्रणालीमा थप मजबुती।
५. नेटिभ इन्टेलिजेन्स: नेटवर्कभित्रै एआईको एकीकृत प्रयोग।
आर्थिक मूल्य र सम्भावना
५जी प्रविधिले सन् २०३० सम्ममा विश्व अर्थतन्त्रमा ६.१ ट्रिलियन डलर र सन् २०३५ सम्ममा १८.२ ट्रिलियन डलर बराबरको मूल्य सिर्जना गर्ने प्रक्षेपण गरिएको छ। ६जीको व्यावसायिक सुरुवात सन् २०२९ को अन्त्य वा २०३० को सुरुदेखि हुने अपेक्षा गरिएको छ।
यो प्रविधिले विशेष गरी औद्योगिक स्वचालन (Industrial Automation), सार्वजनिक सुरक्षा, स्मार्ट सिटी, ई-हेल्थ र अत्याधुनिक ‘इमर्सिभ’ सेवाहरूलाई बलियो टेवा दिनेछ। यसका लागि उपकरण, एज सिस्टम र क्लाउड प्लेटफर्मबीच भरपर्दो र तीव्र जडान आवश्यक पर्ने बीसीजीले जनाएको छ।
नीतिगत चुनौती र स्पेक्ट्रमको भूमिका
६जीको सफलताका लागि सरकारको ‘स्पेक्ट्रम’ (फ्रिक्वेन्सी) नीति निर्णायक हुने प्रतिवेदनमा औँल्याइएको छ। यदि फ्रिक्वेन्सी बाँडफाँटमा ढिलाइ भएमा पूर्वाधार योजना सुस्त हुने र त्यसले देशको आर्थिक वृद्धिमा समेत बाधा पुर्याउनेछ।
प्रतिवेदनले जोड दिए अनुसार जसले फ्रिक्वेन्सी, अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड, अनुसन्धान र दक्ष जनशक्ति विकासलाई प्रभावकारी रूपमा अगाडि बढाउन सक्छ त्यही देशले भविष्यको एआई अर्थतन्त्रमा नेतृत्वदायी भूमिका खेल्न र बढी लाभ लिन सक्नेछ। अबको प्रविधि केवल गतिको दौडमा मात्र सीमित नभई कार्यक्षमता र व्यवसायिक मुनाफामा केन्द्रित हुनुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ।
