काठमाण्डौं — साना बालबालिकामा बढ्दो स्क्रिन प्रयोगलाई लक्षित गर्दै बेलायत सरकारले नयाँ मार्गदर्शन सार्वजनिक गरेको छ। पाँच वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकाका लागि तयार गरिएको यो सल्लाह अभिभावकलाई डिजिटल उपकरण प्रयोग व्यवस्थापन गर्न सहयोग पुर्याउने उद्देश्यले ल्याइएको हो।
सरकारका अनुसार अभिभावकहरू साना बालबालिकामा स्क्रिन प्रयोग नियन्त्रण गर्न कठिनाइ भोगिरहेका छन्। अध्ययनले ३ देखि ५ वर्ष उमेर समूहका करिब एक चौथाइ अभिभावकलाई बालबालिकाको स्क्रिन समय नियन्त्रण गर्न गाह्रो भएको देखाएको छ भने दुई वर्षका अधिकांश बालबालिका दैनिक रूपमा स्क्रिन प्रयोग गरिरहेका छन्।
उमेरअनुसार स्क्रिन प्रयोगको सिफारिस
मार्गदर्शनमा उमेरअनुसार स्क्रिन प्रयोगका लागि छुट्टाछुट्टै सिफारिस गरिएको छ।
२ वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकालाई सामान्यतया स्क्रिनबाट टाढा राख्न र केवल अभिभावकसँगै हुने गतिविधिमा सीमित गर्न सुझाव दिइएको छ।
२ देखि ५ वर्ष उमेर समूहका बालबालिकाका लागि दैनिक अधिकतम एक घण्टा मात्र स्क्रिन प्रयोग गर्न सल्लाह दिइएको छ। साथै खाना खाने बेला र सुत्नुअघि स्क्रिन प्रयोग नगर्न भनिएको छ।
सामग्री र प्रयोग शैलीमा ध्यान
बालबालिकाका लागि ढिलो गतिमा चल्ने, उमेरअनुसार उपयुक्त सामग्री छनोट गर्न जोड दिइएको छ। छिटो गतिका भिडियो, सामाजिक सञ्जाल शैलीका सामग्री र एआई आधारित खेलौनाबाट टाढा राख्न सुझाव दिइएको छ।
त्यसैगरी बालबालिकाले एक्लै स्क्रिन प्रयोग गर्नुको सट्टा अभिभावकसँगै बसेर प्रयोग गर्दा राम्रो विकासमा सहयोग पुग्ने उल्लेख गरिएको छ।
लामो समय स्क्रिन प्रयोगका असर
अध्ययनले लामो समय एक्लै स्क्रिन प्रयोग गर्दा बालबालिकाको निद्रा, शारीरिक गतिविधि, सिर्जनशीलता र पारिवारिक अन्तरक्रियामा नकारात्मक असर पर्ने देखाएको छ।
तर अभिभावकसँग संवाद गर्दै सामग्री हेर्ने वा प्रयोग गर्ने अभ्यासले बालबालिकाको बौद्धिक विकासमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने पनि उल्लेख गरिएको छ।
अभिभावकलाई सहयोग गर्ने प्रयास
सरकारले यो मार्गदर्शन अभिभावकलाई सहज रूपमा बुझ्ने र व्यवहारमा लागू गर्न सकिने गरी तयार गरिएको जनाएको छ।
यसलाई ‘फ्यामिली हब’मार्फत प्रत्यक्ष रूपमा अभिभावकसम्म पुर्याउने योजना समेत अघि सारिएको छ जहाँ अभिभावकले थप परामर्श र सहयोग पाउन सक्नेछन्।
आगामी नीति तयारी
यससँगै सामाजिक सञ्जाल प्रयोगका लागि न्यूनतम उमेर तोक्ने, डिजिटल सहमतिको उमेर बढाउने र बालबालिकाका लागि एआई प्रयोगमा नियन्त्रण ल्याउने जस्ता विषयमा पनि सरकार छलफलमा रहेको छ।
समग्रमा बालबालिकाको डिजिटल प्रयोगलाई सन्तुलित बनाउन अभिभावकको भूमिका महत्वपूर्ण हुने उल्लेख गर्दै सरकारले स्पष्ट र व्यावहारिक सल्लाहमार्फत स्वस्थ बानी विकास गर्न जोड दिएको छ।
