काठमाण्डौं — लोकप्रिय फाइल इन्क्रिप्सन सफ्टवेयर ‘भेराक्रिप्ट’ (VeraCrypt) प्रयोग गर्ने विन्डोज प्रयोगकर्ताहरूले आगामी दिनमा कम्प्युटर चलाउन समस्या भोग्नुपर्ने भएको छ। सफ्टवेयरका डेभलपर मुनिर इद्रासीको माइक्रोसफ्ट अकाउन्ट कम्पनीले बिना जानकारी ‘ब्लक’ गरिदिएपछि यस्तो जोखिम निम्तिएको हो।
जापानमा रहेका डेभलपर इद्रासीले मार्च ३० मा एक अनलाइन पोस्टमार्फत माइक्रोसफ्टले वर्षौँदेखि विन्डोज ड्राइभर र बुटलोडर ‘साइन’ गर्न प्रयोग भइरहेको आफ्नो अकाउन्ट बन्द गरिदिएको जानकारी दिएका छन्। माइक्रोसफ्टको यो कदमका कारण आफ्नो सफ्टवेयरबाट कम्प्युटर इन्क्रिप्ट गर्ने प्रयोगकर्ताहरूले जुन महिनाको अन्त्यतिरबाट सिस्टम ‘बुट’ गर्न (कम्प्युटर खुल्न) समस्या झेल्नुपर्ने उनले चेतावनी दिएका छन्।
के हो समस्या ?
विन्डोज सिस्टममा चल्ने सफ्टवेयरहरू सुरक्षित छन् भनी प्रमाणित गर्न डेभलपरले माइक्रोसफ्टबाट ‘डिजिटल सिग्नेचर’ लिनुपर्ने हुन्छ। माइक्रोसफ्टले अकाउन्ट बन्द गरिदिएपछि इद्रासीले नयाँ अपडेटहरूमा डिजिटल सिग्नेचर गर्न पाएका छैनन्। यदि समयमै यो समस्या समाधान नभएमा माइक्रोसफ्टले पुरानो ‘सर्टिफिकेट अथोरिटी’ खारेज गर्नेछ, जसका कारण विन्डोजले भेराक्रिप्टलाई विश्वासिलो सफ्टवेयरका रूपमा लिने छैन र कम्प्युटर खुल्न बन्द हुनेछ।
“यदि यो विषय समयमै सुल्झिएन भने यो भेराक्रिप्टका लागि ‘मृत्युदण्ड’ सरह हुनेछ,” इद्रासीले टेकक्रन्चसँग भनेका छन्।
मानवीय संवादको अभाव
इद्रासीका अनुसार उनले माइक्रोसफ्टसँग सम्पर्क गर्ने प्रयास गरे पनि कुनै कर्मचारी (Human) सँग कुरा गर्न सकेका छैनन्। कम्पनीले अकाउन्ट किन बन्द गरियो भन्नेबारे कुनै स्पष्टीकरण दिएको छैन र चित्त नबुझेमा पुनरावेदन (Appeal) गर्ने सुविधा समेत उपलब्ध नगराएको उनले बताएका छन्। माइक्रोसफ्टका प्रवक्ताले पनि यसबारे हालसम्म कुनै आधिकारिक प्रतिक्रिया दिएका छैनन्।
१० लाखभन्दा बढी डाउनलोड
भेराक्रिप्ट एक ‘ओपन सोर्स’ इन्क्रिप्सन सफ्टवेयर हो, जसले पासवर्डमार्फत प्रयोगकर्ताका फाइल र पूरै अपरेटिङ सिस्टमलाई सुरक्षित राख्छ। मे २०२५ मा सार्वजनिक गरिएको यसको पछिल्लो विन्डोज संस्करण मात्रै १० लाखभन्दा बढी पटक डाउनलोड भइसकेको छ।
हालका लागि सफ्टवेयरले काम गरिरहेको र कुनै सुरक्षा खतरा नदेखिएको भए पनि ‘सिस्टम इन्क्रिप्सन’ अन गरेका प्रयोगकर्ताहरूले जुन महिनाको अन्त्यतिरबाट समस्या भोग्न सक्नेछन्। विन्डोज प्रयोगकर्ता समस्यामा परे पनि लिनक्स (Linux) र म्याक (macOS) प्रयोगकर्ताहरूलाई भने यसले कुनै असर नगर्ने डेभलपरले स्पष्ट पारेका छन्।
टेक कम्पनीहरूको एकाधिकार र जोखिम
यो घटनाले ठूला प्रविधि कम्पनीहरूले तेस्रो पक्षका एप र डेभलपरहरूमाथि कति धेरै नियन्त्रण राख्छन् भन्ने कुरा पुनः पुष्टि गरेको छ। यसअघि पनि डेभलपर पेरिस बटफिल्ड-एडिसनको एप्पल अकाउन्ट उपहार कार्डको विवादमा ब्लक भएको थियो, जुन समाचार भाइरल भएपछि मात्र फिर्ता गरिएको थियो।
भेराक्रिप्टका प्रयोगकर्ताहरूका लागि अहिले नै केही विशेष कदम चाल्न नपर्ने भए पनि भविष्यमा आउन सक्ने ‘बुट-अप’ समस्याका कारण उनीहरू चिन्तित देखिएका छन्।
