काठमाण्डौं — सामाजिक सञ्जालमा सुरक्षित सामग्रीको मापदण्डबारे बहस चर्किरहेका बेला इन्स्टाग्रामले किशोर प्रयोगकर्ताको सुरक्षालाई लक्षित गर्दै नयाँ नियमहरू विश्वव्यापी रूपमा लागू गरेको छ। अब प्लेटफर्ममा किशोरहरूले हिंसा, नग्नता तथा लागुऔषधसँग सम्बन्धित सामग्री सजिलै देख्न पाउने छैनन्।
कम्पनीले १३ वर्षभन्दा माथिका प्रयोगकर्तालाई लक्षित गर्दै तयार पारिएका कडा ‘कन्टेन्ट फिल्टर’ नियमहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा विस्तार गरेको हो। यसअघि यी नियमहरू सीमित रूपमा अमेरिका, बेलायत, क्यानडा र अष्ट्रेलियामा मात्र लागू गरिएको थियो। पछिल्लो समय अमेरिकी अदालतहरूले मेटामाथि युवाको मानसिक स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पारेको आरोप लगाएको सन्दर्भमा यो निर्णय आएको हो।
के–के सामग्रीमा प्रतिबन्ध?
नयाँ व्यवस्था अनुसार हिंसात्मक दृश्य, नग्नता, लागुऔषध प्रयोगसँग सम्बन्धित पोस्टहरू किशोर प्रयोगकर्ताको पहुँचबाट धेरै हदसम्म हटाइनेछ। साथै, गालीगलौज, जोखिमपूर्ण स्टन्ट वा नशासम्बन्धी सामग्रीहरू एल्गोरिदमले स्वतः सिफारिस नगर्ने तथा फिडमा पनि न्यून देखिने व्यवस्था गरिएको छ।
‘लिमिटेड कन्टेन्ट’ सेटिङ
इन्स्टाग्रामले ‘लिमिटेड कन्टेन्ट’ नामको थप सुविधा पनि सुरु गरेको छ। यो सेटिङ सक्रिय गर्दा किशोर प्रयोगकर्ताले आपत्तिजनक पोस्ट हेर्न मात्र होइन त्यस्ता सामग्रीमा प्रतिक्रिया दिन वा त्यस्ता कमेन्ट प्राप्त गर्नसमेत नपाउनेछन्।
कम्पनीको धारणा
कम्पनीका अनुसार पूर्ण रूपमा त्रुटिरहित प्रणाली सम्भव नभए पनि किशोर प्रयोगकर्तालाई संवेदनशील सामग्रीबाट जोगाउने प्रयास जारी रहनेछ। कहिलेकाहीँ सीमित रूपमा केही सामग्री देखिन सक्ने भए पनि त्यसलाई न्यूनतम राख्ने लक्ष्य लिइएको कम्पनीले जनाएको छ।
‘फिल्म रेटिङ’ तुलना विवाद
गत वर्ष मेटाले यी नियमहरू सार्वजनिक गर्दा फिल्मको ‘PG-13’ रेटिङसँग तुलना गरिएको थियो। तर हलिउडको मोशन पिक्चर एसोसिएसनले त्यसप्रति आपत्ति जनाउँदै कानुनी नोटिस पठाएपछि कम्पनीले उक्त तुलना हटाएको थियो। सामाजिक सञ्जाल र फिल्म फरक माध्यम भएको स्वीकार्दै मेटाले आफ्नो प्रणाली छुट्टै ढंगले विकास गरिएको स्पष्ट पारेको छ।
मेटामाथि बढ्दो दबाब
मेटामाथि लामो समयदेखि व्यवसायिक हितलाई प्राथमिकता दिँदै किशोरको मानसिक स्वास्थ्यलाई बेवास्ता गरेको आरोप लाग्दै आएको छ। पछिल्ला कदमहरूमा अभिभावकलाई सचेत गराउने सुविधा, एआईमा आधारित अभिभावकीय नियन्त्रणजस्ता उपाय समावेश छन्।
यद्यपि हालै सार्वजनिक अदालती विवरणहरूले कम्पनीलाई निजी सन्देशमार्फत फैलिने अश्लील तस्बिरहरूको समस्याबारे पहिलेदेखि जानकारी हुँदाहुँदै पनि समाधान कार्यान्वयनमा ढिलाइ गरेको देखाएका छन्। विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिकामा कानुनी दबाबपछि मेटाले यस्ता नियमहरू विश्वभर लागू गर्नु भविष्यका कानुनी जोखिम कम गर्ने रणनीति हुन सक्छ।
