काठमाण्डौं — प्रविधि क्षेत्रको अग्रणी कम्पनी गुगलले सन् २०२५ मा विश्वभरबाट ८ अर्ब ३० करोडभन्दा बढी हानिकारक र नीतिविपरीतका विज्ञापनहरू हटाएको छ। अघिल्लो वर्ष ५ अर्ब १० करोड विज्ञापन हटाएको गुगलले यो वर्ष कारबाहीको संख्यामा उल्लेख्य वृद्धि गरेको हो।
बिहीबार सार्वजनिक गरिएको ‘२०२५ एड्स सेफ्टी रिपोर्ट’ अनुसार गुगलले आफ्ना प्लेटफर्महरूमा नीति उल्लंघन गर्ने विज्ञापनहरूमाथि कडा निगरानी राख्दै यस्तो कदम चालेको हो। रोचक पक्ष के छ भने विज्ञापनहरू हटाउने दर उच्च भए पनि विज्ञापनदाताका खाताहरू (एकाउन्ट) निलम्बन गर्ने प्रक्रियामा भने कमी आएको छ।
एआई (AI) को बढ्दो प्रयोग र प्रभावकारिता
गुगलले विज्ञापन नियन्त्रणका लागि आफ्नो अत्याधुनिक आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स प्रणाली ‘जेमिनाई’ (Gemini) को व्यापक प्रयोग गरिरहेको जनाएको छ। एआईको सहयोगले ९९ प्रतिशतभन्दा बढी खराब विज्ञापनहरू प्रयोगकर्ताको स्क्रिनसम्म पुग्नुअघि नै रोक्न सफल भएको कम्पनीको दाबी छ।
ठूला ठूला क्याम्पेनहरूमा लुकेका गलत प्याटर्नहरू पत्ता लगाउन र ती विज्ञापनलाई सुरुवाती चरणमै ब्लक गर्न जेमिनाई मोडलहरू प्रभावकारी देखिएका छन्। पछिल्लो समय स्क्यामरहरूले भ्रमपूर्ण सामग्री उत्पादन गर्न ‘जेनेरेटिभ एआई’ को प्रयोग बढाएसँगै गुगलले पनि त्यसको प्रतिकार गर्न आफ्नै एआई संयन्त्रलाई सुदृढ बनाएको हो।
तथ्याङ्कमा कारबाहीको अवस्था
गुगलको रिपोर्ट अनुसार विज्ञापन र खाता निलम्बनको मुख्य विवरण यस प्रकार छ:
- विश्वभर: कूल ८.३ अर्ब विज्ञापन ब्लक। यसमध्ये ६० करोड २० लाख विज्ञापन र ४० लाख एकाउन्टहरू ‘स्क्याम’ (ठगी) सँग सम्बन्धित थिए।
- अमेरिका: १.७ अर्ब विज्ञापन हटाइए भने ३३ लाख विज्ञापनदाताका एकाउन्ट निलम्बन गरिए। यहाँ नेटवर्क दुरुपयोग, गलत विवरण र यौनजन्य सामग्री प्रमुख उल्लंघनका कारण थिए।
- भारत: गुगलको सबैभन्दा ठूलो बजार भारतमा ४८ करोड ३७ लाख विज्ञापन ब्लक गरिए जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा झन्डै दोब्बर हो। यद्यपि त्यहाँ एकाउन्ट निलम्बन भने २९ लाखबाट घटेर १७ लाखमा सीमित भएको छ।
‘ब्लन्ट इन्स्ट्रुमेन्ट’ बाट ‘ग्र्यानुलर’ प्रहारतर्फ
गुगलका एड्स प्राइभेसी एन्ड सेफ्टी विभागका उपाध्यक्ष एवं जनरल म्यानेजर कीरत शर्माका अनुसार कम्पनीले अब पूरै एकाउन्ट बन्द गर्ने ‘ब्लन्ट इन्स्ट्रुमेन्ट’ (मोटो हतियार) को सट्टा प्रत्येक विज्ञापनको सूक्ष्म विश्लेषण गरेर कारबाही गर्ने नीति लिएको छ।
“हामीले थप लक्षित र एआई सञ्चालित प्रवर्तन (Enforcement) को बाटो रोजेका छौँ,” भर्चुअल ब्रिफिङका क्रममा शर्माले भने, “यसले गलत तरिकाले एकाउन्ट निलम्बन हुने समस्यालाई वार्षिक रूपमा ८० प्रतिशतले घटाएको छ।”
कम्पनीले विज्ञापनदाताहरूको प्रमाणीकरण (Verification) प्रक्रियालाई समेत कडा बनाएको छ जसले गर्दा खराब मनसाय भएका व्यक्तिहरूले सुरुमै एकाउन्ट खोल्न नसकून्। गुगलले आफ्नो विज्ञापन पूर्वाधारमा जेमिनाई मोडलहरूलाई अझ गहिराइमा एकीकृत गर्दै लैजाने र वास्तविक समयमै नयाँ चुनौतीहरूको सामना गर्ने योजना बनाएको छ।
