काठमाण्डौं — आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) को उदयसँगै मोबाइल एपको युग सकिने अड्कलबाजी भइरहँदा तथ्याङ्कले भने ठीक उल्टो चित्र देखाएको छ । सन् २०२६ को पहिलो त्रैमासिकमा विश्वभर एप सार्वजनिक हुने दरमा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ जसको मुख्य कारण एआई नै रहेको विश्लेषण गरिएको छ ।
बजार अनुसन्धान संस्था ‘एपफिगर्स’ (Appfigures) ले सार्वजनिक गरेको नयाँ प्रतिवेदन अनुसार सन् २०२६ को पहिलो तीन महिनामा एप्पलको एप स्टोर र गुगल प्ले स्टोरमा गरी एप सार्वजनिक हुने दर गत वर्षको तुलनामा ६० प्रतिशतले बढेको छ । एप्पलको आईओएस (iOS) स्टोरमा मात्रै यो वृद्धिदर ८० प्रतिशत देखिएको छ ।
अप्रिल २०२६ को हालसम्मको तथ्याङ्क हेर्दा दुवै स्टोरमा गरी एप रिलिज दर १०४ प्रतिशत र आईओएसमा ८९ प्रतिशतले बढेको छ । एप्पलका विश्वव्यापी मार्केटिङ वरिष्ठ उपाध्यक्ष ग्रेग जोस्वियाकले हालैको एक अन्तर्वार्तामा एआई युगमा एप स्टोरको अन्त्य हुने हल्ला ‘अत्यधिक बढाइचढाइ’ गरिएको टिप्पणी गरेका छन् ।
एआई: चुनौती कि अवसर ?
केही समयअघि ‘नथिङ’ का सीईओ कार्ल पेई लगायतका उद्योगीहरूले एआई च्याटबोट र एजेन्टहरूको वृद्धिसँगै प्रयोगकर्ताले एप चलाउन छोड्ने धारणा राखेका थिए । न्युयोर्क टाइम्सले पनि स्मार्ट ग्लास र एआई जडित घडी जस्ता नयाँ प्लेटफर्मले स्मार्टफोनलाई विस्थापित गर्न सक्ने रिपोर्ट छापेको थियो । यहाँसम्म कि ओपनएआईले एप्पलका पूर्व डिजाइनर जोनी आइभसँग मिलेर एआई हार्डवेयरमा काम गरिरहेको छ ।
तर हालको तथ्याङ्कले एआईले एप बनाउने प्रक्रियालाई झनै सहज बनाएको देखाउँछ । प्राविधिक ज्ञान नभएका व्यक्तिहरूले पनि ‘क्लोड कोड’ (Claude Code) वा ‘रेप्लिट’ (Replit) जस्ता एआई औजारको प्रयोग गरेर सजिलै एप बनाउन थालेपछि एप स्टोरमा नयाँ लहर आएको हो ।
कुन क्षेत्रका एप धेरै ?
सन् २०२६ को पहिलो त्रैमासिकमा सार्वजनिक भएका एपहरूको सूचीमा मोबाइल गेमहरू सधैँझैँ पहिलो स्थानमा छन् । यद्यपि अन्य विधामा पनि ठुलो फेरबदल देखिएको छ :
- यूटिलिटी : दोस्रो स्थानमा उक्लिएको छ ।
- लाइफस्टाइल : गत वर्ष पाँचौँ स्थानमा रहेको यो विधा अहिले तेस्रोमा आएको छ ।
- प्रोडक्टिभिटी : पहिलो पटक शीर्ष पाँचमा पर्न सफल भएको छ ।
- हेल्थ एन्ड फिटनेस : यो विधा पनि शीर्ष पाँच भित्रै समेटिएको छ ।
सुरक्षा चुनौती र एप्पलको सक्रियता
एपको सङ्ख्यामा भएको तीव्र वृद्धिसँगै एप्पललाई ती एपहरूको गुणस्तर जाँच गर्न हम्मेहम्मे परेको छ । हालै एप्पलले नियम मिचेको भन्दै ‘फ्रिक्यास’ (Freecash) नामक एप हटाएको छ जुन महिनाौँदेखि स्टोरको शीर्ष सूचीमा थियो । त्यस्तै लेजर लाइभ (Ledger Live) को क्लोन एपले प्रयोगकर्ताको ९५ लाख डलर बराबरको क्रिप्टोकरेन्सी चोरी गरेपछि एप्पलको सुरक्षा संयन्त्रमाथि प्रश्न उठेको थियो ।
सन् २०२४ को तथ्याङ्क अनुसार एप्पलले ठगी गर्ने नियतका १७ हजार एप र स्पामका कारण ३ लाख २० हजारभन्दा बढी एपहरू अस्वीकृत गरेको थियो । विज्ञहरूले एआईको सहायताले एप बनाउने क्रम बढेसँगै ‘स्क्याम’ वा असुरक्षित एपहरूको बाढी आउन सक्ने भन्दै कडा निगरानीको आवश्यकता औँल्याएका छन् ।
एआईको बढ्दो प्रयोगले एप निर्माणमा ‘गोल्ड रस’ (नयाँ लहर) त ल्याएको छ तर यसले बजारमा गुणस्तरीय र सुरक्षित सफ्टवेयरको व्यवस्थापनमा ठुलो चुनौती समेत थपिदिएको छ ।
