काठमाडौं — दूरसञ्चार नेटवर्कले दैनिक रूपमा उत्पादन गर्ने विशाल डेटालाई व्यवस्थित गर्नु र त्यसबाट अर्थपूर्ण जानकारी निकाल्नु अपरेटरहरूका लागि सधैं टाउको दुखाइको विषय बन्दै आएको छ। एउटा आधुनिक फाइभजी (5G) नेटवर्कमा हजारौं सेल (Cell) हरू हुन्छन् र ती प्रत्येकका दर्जनौं मेट्रिक्सको निरन्तर ट्रयाकिङ र पूर्वानुमान गर्नु निकै जटिल काम हो।
परम्परागत प्रणालीहरू कि त निश्चित साइटमा आधारित मोडलमा चल्छन् कि त म्यानुअल विशेषज्ञतामा निर्भर हुन्छन्। यी दुवै तरिका ठूलो स्केलमा प्रभावकारी हुँदैनन् र निरन्तर परिवर्तन भइरहने थ्रीजीपीपी (3GPP) मापदण्डसँग तालमेल मिलाउन पनि संघर्ष गरिरहेका हुन्छन्। यही समस्यालाई चिर्न अनुसन्धानकर्ताहरूको एउटा टोलीले ‘टेल्कोएजेन्ट’ (TelcoAgent) नामक नयाँ एआई (AI) फ्रेमवर्क प्रस्ताव गरेको छ।
सन् २०२६ को जुनमा आर्काइभ (arXiv) मा प्रकाशित अनुसन्धान पत्रअनुसार टेल्कोएजेन्ट एक ठूलो भाषा मोडल (Large-language-model) अर्थात् एलएलएम (LLM) मा आधारित प्रणाली हो। यसले थ्रीजीपीपी मापदण्डलाई आधार मानेर टेलिकम नेटवर्कका कामहरूलाई स्वचालित र व्यवस्थित बनाउने लक्ष्य राखेको छ।
टेल्कोएजेन्टबारे हामीलाई के थाहा छ?
- क्लोज्ड लुप डिजाइन (Closed-loop design): टेल्कोएजेन्टले टाइम सिरिज फाउन्डेसन मोडल (Time-series foundation model), मल्टी एजेन्ट एलएलएम रिजनिङ लेयर (Multi-agent LLM reasoning layer) र स्वचालित रूपमा तयार गरिएको थ्रीजीपीपी नलेज ग्राफलाई एकसाथ जोड्छ।
- जिरो सट फोरकास्टिङ (Zero-shot forecasting): यस प्रणालीले साइट विशिष्ट रिट्रेनिङ (Site-specific retraining) बिना नै एकैपटक २०० वटा सेलका ७ वटा केपीएम (KPM) हरूको पूर्वानुमान गर्न सक्छ। साथै यसले समस्याका सम्भावित कारणहरू खुलाउँदै समाधानका उपाय पनि सिफारिस गर्छ।
- व्यावसायिक प्रयोगमा अप्रमाणित (Unproven in production): हालसम्म यसको मूल्याङ्कन एउटा अमेरिकी अपरेटरको तीन महिनाको डेटामा मात्र सीमित छ। वास्तविक क्लोज्ड लुप डिप्लोयमेन्ट वा एनएमएस (NMS) इन्टिग्रेसनमा यसको क्षमता प्रमाणित हुन बाँकी नै छ।
कसरी काम गर्छ टेल्कोएजेन्टले?
यसको सबैभन्दा रोचक पक्ष ‘थ्रीजीपीपी नलेज ग्राफ’ को निर्माण हो। अनुसन्धानकर्ताहरूले म्यानुअल कामको साटो मल्टी एजेन्ट एलएलएम पाइपलाइन प्रयोग गरेर थ्रीजीपीपीका जटिल कागजातहरूबाट र्यान (RAN) फङ्सन, कन्फिगरेसन पारामिटर, केपीएम परिभाषाहरू र कन्ट्रोल लुपहरू तानेर मेसिनले बुझ्ने ग्राफ तयार पारेका छन्। एजेन्टले दिने हरेक निष्कर्ष र समाधानको प्रमुख आधार यही ग्राफ हो।
नेटवर्कको पूर्वानुमानका लागि यसले टाइम सिरिज फाउन्डेसन मोडल अर्थात् टीएसएफएम (TSFM) प्रयोग गर्दछ। जिरो सट प्रविधिमार्फत यसले नयाँ सेल वा केपीएमहरूमा पनि बिना कुनै छुट्टै तालिम काम गर्न सक्छ। जब मोडलले नेटवर्कमा कुनै खराबी आउने सङ्केत दिन्छ एलएलएममा आधारित एजेन्टले त्यसको कारण खोज्छ। त्यसपछि थ्रीजीपीपी नलेज ग्राफको मद्दतले मानिसले बुझ्ने भाषामा समाधानका उपाय (जस्तै: पारामिटर परिवर्तन गर्ने वा कुनै फिचर एक्टिभेट गर्ने) सुझाउँछ।
परीक्षण र नतिजा
यसको मूल्याङ्कन एउटा अमेरिकी नेटवर्क अपरेटरको सहर स्तरको फाइभजी डेटासेटमा गरिएको थियो। अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार टेल्कोएजेन्टले पुराना मोडलहरूलाई उछिन्दै सबै सातवटै केपीएमहरूमा उच्च सटिकताका साथ पूर्वानुमान गर्न सफल भएको छ। यो प्रणालीले भविष्यमा आउन सक्ने समस्यालाई र्यान फङ्सनसँग जोडेर ठोस समाधान दिन सक्ने दाबी गरिएको छ।
यससँगै टेल्कोएजेन्ट बेन्च (TelcoAgent-Bench) र टेल्कोएजेन्ट मेट्रिक्स (TelcoAgent-Metrics) नामक अर्को अनुसन्धान पत्र पनि सार्वजनिक गरिएको छ। यसले टेलिकम क्षेत्रका एलएलएम एजेन्टहरूलाई परीक्षण गर्न एउटा छुट्टै मापदण्ड तयार पारेको छ जुन जीएसएमए (GSMA) को ओपन टेल्को एलएलएम बेन्चमार्कसँग मेल खान्छ।
बजारको अवस्था र बाँकी प्रश्नहरू
अहिले टेलिकम क्षेत्र आफैं मर्मत र अप्टिमाइज हुन सक्ने सेल्फ हिलिङ नेटवर्कको दिशामा अघि बढिरहेको छ। सन् २०२५ को जुनमा एमडक्स (Amdocs) ले प्रकाशित गरेको ह्वाइटपेपरमा पनि टेल्को ग्रेड एजेन्टको अवधारणा अघि सारिएको थियो। टेल्कोएजेन्टले यही भविष्यलाई लक्षित गरे तापनि यसका सामु केही गम्भीर प्रश्न र चुनौतीहरू भने कायमै छन्।
पहिलो चुनौती भनेको यसको परीक्षणको साँघुरो दायरा हो। एउटा मात्र अमेरिकी अपरेटरको २०० वटा सेलको सीमित डेटामा सफल हुँदैमा यसले विश्वभरका फरक भौगोलिक अवस्था, भेन्डर, नयाँ स्पेक्ट्रम ब्यान्ड र अनौठो ट्राफिक प्याटर्नमा कसरी काम गर्छ भन्ने प्रस्ट छैन।
त्यसैगरी यसले समाधानको सिफारिस त गर्छ तर ती समाधानहरूलाई वास्तविक समयमा नेटवर्कमा आफैं लागू गर्न (Closed-loop execution) सक्छ कि सक्दैन भनेर परीक्षण गरिएको छैन। विद्यमान नेटवर्क म्यानेजमेन्ट सिस्टम (NMS) वा थ्रीजीपीपी व्यवस्थापन प्रणालीहरूसँग नजोडिँदासम्म यो अनुसन्धानमै सीमित हुने जोखिम रहन्छ।
अर्कोतर्फ अपरेटरहरूले धेरैजसो अवस्थामा मापदण्डभन्दा बाहिर गएर आफ्नै अनुकूलतामा नेटवर्क अप्टिमाइज गरिरहेका हुन्छन्। पूर्ण रूपमा थ्रीजीपीपी मापदण्डमा मात्र बाँधिँदा यो प्रणालीको काम गर्ने शैली निकै कसिलो र कम व्यावहारिक हुन सक्छ। अन्तमा एआईलाई स्वचालित रूपमा नेटवर्क चलाउन दिँदा उत्पन्न हुन सक्ने कानुनी र प्राविधिक जोखिमहरूको व्यवस्थापन गर्न अझै कुनै स्पष्ट नियमन वा प्रमाणीकरणको ढाँचा बनिसकेको छैन। प्रविधि द्रुत गतिमा अघि बढे पनि यसलाई व्यावसायिक रूपमा सुरक्षित तवरले लागू गर्न अझै लामो बाटो तय गर्नुपर्ने देखिन्छ।
