काठमाडौं — आर्टिफिसियल इन्टेलिजन्स (एआई) को दुनियाँमा ओपनएआईको ‘च्याटजीपीटी’ (ChatGPT) र एन्थ्रोपिकको ‘क्लोड’ (Claude) बीचको प्रतिस्पर्धा पछिल्लो समय निकै रोचक बन्दै गएको छ। सन् २०२२ मा च्याटजीपीटीको आगमनले मानिसहरूलाई पहिलोपटक लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोडल (LLM) को क्षमतासँग परिचित गराएको थियो। त्यसको केही महिनापछि मार्च २०२३ मा क्लोड बजारमा आएपछि एआई क्षेत्रमा वास्तविक प्रतिस्पर्धा सुरु भएको हो।
साधारण दैनिक कामहरू जस्तै कोडिङ गर्ने, सामान्य प्रश्नको उत्तर खोज्ने, लामा कागजातको सारांश निकाल्ने वा फाइल व्यवस्थापन गर्ने कार्यमा दुवै एआई उस्तै लाग्न सक्छन्। तर अलि जटिल र व्यावसायिक काममा प्रवेश गर्दा भने दुवैका आफ्नै सबल र दुर्बल पक्षहरू अगाडि आउँछन्।
तथ्यगत शुद्धता र भ्रम (Hallucination) को फरक
एआई मोडलहरूले कहिलेकाहीँ गलत वा मनगढन्ते उत्तर दिने समस्या (जसलाई एआईको भाषामा ‘ह्यालुसिनेसन’ भनिन्छ) ग्राहकका लागि ठूलो चुनौती मानिन्छ। ‘एए-ओम्निसिएन्स’ (AA-Omniscience) को हालैको बेन्चमार्क अनुसार प्रमुख/फ्ल्यागसिप मोडलहरूमा क्लोडको ‘फेबल ५’ (Claude Fable 5) ६१ प्रतिशत अंकका साथ च्याटजीपीटीको ‘जीपीटी ५.६ सोल’ (59%) भन्दा शुद्धतामा अलिकति अगाडि देखिन्छ।
तर मध्यम स्तरका (Mid-tier) मोडलहरूमा भने च्याटजीपीटीको ‘५.६ टेरा’ (४६%) ले क्लोडको ‘सोनेट ५’ (३८%) लाई पछाडि पारेको छ।
मुख्य फरक भ्रम (Hallucination) सिर्जना नगर्ने क्षमतामा देखिन्छ। बेन्चमार्क डेटा अनुसार गलत सूचना दिने दर क्लोडमा निकै कम छ। क्लोड फेबल ५ को ह्यालुसिनेसन दर ५५ प्रतिशत रहँदा च्याटजीपीटी ५.६ सोलको दर ८९ प्रतिशत पाइएको छ। मध्यम स्तरका मोडलमा पनि क्लोड सोनेट ५ (३७%) को तुलनामा च्याटजीपीटी टेरा (८५%) मा भ्रमको मात्रा बढी देखिएको छ।
कामको दायरा, कार्यालय कि व्यक्तिगत प्रयोग?
एन्थ्रोपिकको मार्च २०२६ को आर्थिक प्रतिवेदन अनुसार क्लोडका ४५ प्रतिशत प्रयोगकर्ताले यसलाई व्यावसायिक (कार्यालयको) काममा र ४२ प्रतिशतले व्यक्तिगत काममा प्रयोग गर्छन्। उता ओपनएआईका अनुसार च्याटजीपीटीका ७० प्रतिशत प्रयोगकर्ताले यसलाई गैर-व्यावसायिक वा व्यक्तिगत प्रयोजनका लागि प्रयोग गर्ने गरेका छन्।
विशेष गरी जनवरी २०२६ मा सार्वजनिक भएको ‘क्लोड कोवर्क’ (Claude Cowork) र कोडिङ तथा भिजुअल बनाउन सघाउने आर्टिफ्याक्ट्स (Artifacts) फिचरले गर्दा क्लोड कामदार र डेभलपरमाझ लोकप्रिय छ। क्लोडका यी सुविधाहरू सहज रूपमा लाइभ डेटासँग जोडिन सक्छन्। च्याटजीपीटीमा पनि यस्ता फिचर भए तापनि ती मुख्यभन्दा पनि कोडेक्स (Codex) र एपीआई (API) मा मात्र बढी सीमित छन्।
यद्यपि आवाज र भिडियो फिचरमा भने च्याटजीपीटी धेरै अगाडि छ। च्याटजीपीटीको भ्वाइस मोड निकै प्राकृतिक सुनिन्छ र कुराकानीकै बीचमा रोकेर प्रश्न सोध्न सकिन्छ। साथै यसले वास्तविकता जस्तै देखिने तस्बिरहरू (Photorealistic Images) सिर्जना गर्न सक्छ, जुन क्षमता क्लोडमा छैन। क्लोडले केवल डायाग्राम र चार्टहरू मात्र बनाउन सक्छ।
च्याटजीपीटीप्रति प्रयोगकर्ताको असन्तुष्टि र नैतिकताको विषय
नयाँ मोडलहरू प्राविधिक रूपमा अद्यावधिक भए पनि च्याटजीपीटीको पछिल्लो अनुभव भने खस्किँदै गएको प्रयोगकर्ताहरूको गुनासो छ। पुरानो ‘जीपीटी-४ओ’ (GPT-4o) मा ह्यालुसिनेसन दर ३८ प्रतिशत मात्र रहेकोमा नयाँ ‘जीपीटी-५.६ सोल’ मा यो बढेर ८९ प्रतिशत पुग्नु र नि:शुल्क संस्करणमा विज्ञापन (Ads) देखाउन थालिनुले प्रयोगकर्ताहरू निराश बनेका हुन्। अर्कोतर्फ क्लोडले आफ्नो नि:शुल्क संस्करणमा बिना विज्ञापन थप सुविधाहरू थपेको छ।
यसबाहेक हालैका महिनाहरूमा धेरै प्रयोगकर्ताहरू च्याटजीपीटी छोडेर क्लोडतर्फ आकर्षित हुनुमा नैतिक कारण पनि जोडिएको छ। फेब्रुअरी २०२६ मा एन्थ्रोपिकले अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयसँगको सम्झौता यसकारण रद्द गर्यो किनभने उसले आफ्नो एआईलाई आम नागरिकको निगरानी वा पूर्ण स्वायत्त हतियारमा प्रयोग गर्न दिन अस्वीकार गरेको थियो। तर लगत्तै ओपनएआईले सरकारसँग सोही सम्झौता गरेपछि क्लोडलाई एआई दुनियाँमा बढी नैतिक कम्पनीका रूपमा हेर्न थालिएको छ।
शुल्क र मूल्य संरचना
मूल्यको हिसाबले दुवैका योजनाहरू लगभग समान छन्:
- नि:शुल्क संस्करण: दुवैले नि:शुल्क सेवा दिन्छन् तर च्याटजीपीटीमा विज्ञापन समावेश छ।
- सशुल्क प्लानहरू: दुवैका महिनाको २० डलर (प्रो/प्लस), १०० डलर र २०० डलर पर्ने प्रिमियम प्लानहरू छन् जसले उच्च क्षमताका फ्ल्यागसिप मोडलहरू प्रयोग गर्ने पहुँच दिन्छन्।
- अतिरिक्त विकल्प: च्याटजीपीटीले महिनाको ८ डलर पर्ने सस्तो प्लान पनि ल्याएको छ तर त्यसमा पनि विज्ञापन भने हट्दैन।
तसर्थ यदि तपाईं सहज भ्वाइस कुराकानी र तस्बिर सिर्जना गर्न चाहनुहुन्छ भने च्याटजीपीटी उपयुक्त हुनसक्छ। तर कागजात विश्लेषण, तथ्यगत शुद्धता र कार्यस्थलका जटिल कामहरूका लागि भने क्लोड बढी भरपर्दो विकल्पका रूपमा देखिएको छ।
