काठमाण्डौं — अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाले मंगल ग्रहका केही नयाँ र आकर्षक तस्बिरहरू सार्वजनिक गरेको छ। धातुयुक्त एस्टेरोइड ‘१६ साइकी’ तर्फ गइरहेको ‘साइकी’ स्पेसक्राफ्टले आफ्नो यात्राको क्रममा यी तस्बिरहरू खिचेको हो। गन्तव्यमा पुग्न मंगल ग्रहको गुरुत्वाकर्षणको मद्दत (ग्राभिटी असिस्ट) लिने क्रममा स्पेसक्राफ्टले यो रातो ग्रहको नजिकैबाट उडान (फ्लाईबाई) गरेको थियो।
सार्वजनिक गरिएकामध्ये एउटा तस्बिरमा २९० माइल व्यास भएको ‘हुइजेन्स डबल रिङ क्रेटर’ प्रस्ट देख्न सकिन्छ। मंगल ग्रहको सबैभन्दा नजिक पुगेको केही समयलगत्तै स्पेसक्राफ्टले यो तस्बिर लिएको थियो। तस्बिरमा देखिएका विभिन्न रङहरूले त्यहाँको धुलो, बालुवा र चट्टानको बनावटमा रहेको भिन्नतालाई दर्साउँछन्। दृश्यलाई अझ प्रस्ट पार्न नासाले यी रङहरूलाई ‘इन्हान्स’ गरेको जनाएको छ।
ग्रहको सबैभन्दा नजिक पुगेपछिको अर्को हाइ रिजोलुसन तस्बिरमा मंगल ग्रहको दक्षिणी ध्रुव कैद भएको छ। वर्षैभरि जमेर रहने विशाल पानीको हिउँ (वाटर आइस) को भण्डारका कारण यो क्षेत्र तस्बिरमा निकै चम्किलो दाग जस्तो देखिएको छ।
यी विस्तृत तस्बिरहरू खिच्नुअघि स्पेसक्राफ्टले मंगल ग्रहको आकार आधा चन्द्रमा (क्रेसेन्ट) जस्तो देखिने अर्को सुन्दर दृश्य पनि क्यामेरामा कैद गरेको थियो। निकै माथिबाट मंगल ग्रहको नजिक पुग्दै गर्दा सतहमा सूर्यको प्रकाश ठोक्किएर यो दृश्य देखिएको हो। ग्रहको धुलोयुक्त वायुमण्डलले पनि सूर्यको किरणलाई परावर्तन गरेका कारण यो ‘क्रेसेन्ट’ सतहभन्दा अझै धेरै परसम्म फैलिएको र चम्किलो देखिएको नासाको भनाइ छ।
मंगल ग्रहबाट ‘ग्राभिटी असिस्ट’ पाएसँगै अब साइकी स्पेसक्राफ्टले आफ्नो ‘सोलार-इलेक्ट्रिक प्रोपल्सन सिस्टम’ प्रयोग गरेर बाँकी यात्रा तय गर्नेछ। आफ्नो नामसँगै मिल्ने एस्टेरोइड ‘१६ साइकी’ को अध्ययनका लागि यसले अक्टोबर २०२३ मा छ वर्षे लामो यात्रा सुरु गरेको थियो।
यस फ्लाईबाईको क्रममा यो स्पेसक्राफ्ट मंगल ग्रहकै चन्द्रमाहरू भन्दा पनि धेरै नजिक पुगेको थियो। सबैभन्दा नजिक पुग्दा यसको दूरी मंगल ग्रहको सतहबाट जम्मा २,८०० माइल मात्रै थियो।
सन् २०२९ मा आफ्नो गन्तव्यमा पुगेपछि यसले दुई वर्षसम्म उक्त एस्टेरोइडको कक्षमा घुमेर (अर्बिटिङ) त्यसको सुक्ष्म अवलोकन गर्नेछ। ‘१६ साइकी’ हाम्रो सौर्यमण्डलकै सबैभन्दा ठूलो ज्ञात धातुयुक्त एस्टेरोइड हो। यसको अध्ययनबाट प्राप्त डाटाले हाम्रो आफ्नै पृथ्वीको भित्री भाग (कोर) कसरी निर्माण भयो भन्ने बुझ्न वैज्ञानिकहरूलाई ठूलो मद्दत पुग्ने विश्वास गरिएको छ।
